ΠΕΡΙ ΕΜΒΛΗΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΩΝ ΣΥΜΒΟΛΩΝ. Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΝΕΩΤΕΡΩΝ ΕΜΒΛΗΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΚΩ

Ετικέτες

, , , , , ,

Greece483
Πρόσφατα επανήλθε στο δημοτικό συμβούλιο το θέμα των εμβλημάτων και λογότυπων για το Δήμο της Κω. Δεν γνωρίζω τους ακριβείς λόγους γι’ αυτή την απόφαση∙ πιθανώς είναι νόμος του κράτους. Ανεξάρτητα όμως από το αν μας αναγκάζει ή όχι το κράτος να αποφασίσουμε για το έμβλημα, θα έπρεπε εμείς ήδη να το είχαμε κάνει από πριν. Θα αποφεύγαμε άτυπες ή αυθαίρετες ενέργειες σε χρήσεις συμβόλων.
Επειδή τα σύμβολα είναι η εικόνα της ιστορίας και της πόλης μας, πρέπει να σκεφτούμε σοβαρά αν μας εκφράζει το παρόν έμβλημα. Θεωρώ ότι το παρόν είναι ιστορικά και σημειολογικά λάθος. Προτείνω να δημιουργηθεί ένα σύγχρονο σύμβολο που θα περιέχει ιστορικά, πολιτιστικά και οικονομικά στοιχεία του νησιού και θα μας εκφράζει καλύτερα. Θα πρέπει όμως να προηγηθεί ένας εποικοδομητικός διάλογος μεταξύ των ιστορικών και των πολιτών, ώστε να δοθούν οι προτάσεις και οι κατευθυντήριες γραμμές και μετά να αναλάβουν οι καλλιτέχνες και οι γραφίστες για να απεικονίσουν το έμβλημα και να το παρουσιάσουν στην Επιτροπή που θα αποφασίσει. Έτσι θα ακολουθηθεί η νόμιμη οδός για την έγκριση και κατοχύρωση ενός συμβόλου που θα σέβεται την ιστορία μας και όχι κάποιο δημιούργημα κατακτητών σε σκοτεινούς καιρούς.
Από το 1999 αρθρογραφώ στον τοπικό Τύπο για τη χρήση των εμβλημάτων του νησιού. Το παράξενο στην Κω είναι ότι σήμερα, 70 χρόνια μετά την ύψωση της ελληνικής σημαίας στο νησί, ενώ άλλαξαν όλα τα ιταλικά και τα φασιστικά σύμβολα παραμένει όμως ένα που αντέχει στο πέρασμα του χρόνου, είναι το έμβλημα που χρησιμοποιεί ο Δήμος της Κω. Ένα έμβλημα που δεν προκύπτει πουθενά στην ιστορία της Κω και που δημιουργήθηκε και επιβλήθηκε την περίοδο του 1926-29 λίγο μετά τη Συνθήκη της Λωζάννης και της περιόδου που ο φασισμός ήταν στην μεγαλύτερη άνοδό του και τα Δωδεκάνησα είχαν κατοχυρωθεί με πλήρεις τίτλους στην Ιταλία.
Το 1928 η σύνθεση με τα φίδια εμφανίστηκε για πρώτη φορά στον ανατολικό τοίχο του ταχυδρομείου της Ρόδου (πρώην Οθωμανικό Διοικητήριο, Fiorestano di Fausto1927-1928) μαζί με τα άλλα ιταλικά εμβλήματα των νησιών και αμέσως μετά στο Δημαρχείο (Podesteria, Fiorestano di Fausto1927-1929) της Κω.
Όταν ολοκληρώθηκε η κατασκευή του συγκροτήματος του δημαρχείου στην Κω είχε προγραμματιστεί να μπει εκεί κάποια επιγραφή και δημιουργήθηκε και ο ανάλογος χώρος, όμως άλλαξαν τα σχέδια και τοποθέτησαν το παρόν ανάγλυφο έμβλημα. Το σύμβολο είχε σχήμα κύκλου που περιείχε ανάγλυφα δύο περιπλεκόμενα φίδια σε ράβδο, όπου στο άνω ημικύκλιο υπήρχε άμπελος με κλαδιά και σταφύλια και στο κάτω ημικύκλιο δύο άλλα εμβλήματα νησιών 1) την παπική τιάρα που ήταν το ιταλικό σύμβολο της Τήλου (Επισκοπής) και 2) το δελφίνι που ήταν το ιταλικό σύμβολο της Νισύρου. Γύρω από το ανάγλυφο έμβλημα έβαλαν φωτισμό ώστε να είναι διακριτό και το βράδυ. Το σύμβολο αυτό σε καλλιτεχνική γραφική αναπαράσταση εμφανίστηκε και στα ταχυδρομικά δελτάρια. Μετά από λίγο και στις σφραγίδες της Ορθόδοξης Κοινότητας εμφανίστηκαν τα δύο φίδια γύρω από το ραβδί χωρίς τα λοιπά στοιχεία.
Πριν την εμφάνιση αυτών των συμβόλων, η Δημαρχία Κω και οι άλλες των χωριών χρησιμοποιούσαν σφραγίδες με το σταυρό και έτος αναφοράς το 1912, διότι τότε μπόρεσαν να βάλουν το σταυρό στις σφραγίδες, επειδή πριν την περίοδο της Οθωμανοκρατίας οι σφραγίδες της Δημογεροντίας είχαν μόνο γράμματα, δεν επιτρέπονταν θρησκευτικά σύμβολα.
Οι Ιταλοί στην αρχή δεν άλλαξαν καμία σφραγίδα και έμβλημα της πόλης και των χωριών και αυτό το βλέπουμε σε πολλά έγγραφα της περιόδου που είχαν τις σφραγίδες με το σταυρό (εκτός της Καρδάμαινας που είχε το αλέτρι). Η αλλαγή έγινε αργότερα και ήταν υποχρεωτική. την ίδια εποχή (1930) εμφανίζεται και η σφραγίδα της ορθόδοξης Κοινότητας με τα δύο φίδια σε τριπλή περιέλιξη αντί διπλή και χωρίς τα λοιπά στοιχεία που είχε το ιταλικό.
Με το τέλος της ιταλογερμανικής κατοχής ο πρώτος Έλληνας Δήμαρχος της ελεύθερης Κω, Γ. Κουτσουράδης, με θάρρος, παρά την αγγλική κατοχή, απέρριψε το ιταλικό έμβλημα των δύο φιδιών και στη θέση του έβαλε το γνήσιο αρχαίο έμβλημα του νησιού που είναι ο κάβουρας και το ρόπαλο του Ηρακλή. Ένα σύμβολο που χρησιμοποιούσαν οι αρχαίοι Κώοι για 10 αιώνες περίπου (από τον 7ο αι πΧ. μέχρι και τον 3ο αι μ.Χ.) και παρέπεμπε στη μάχη του Ηρακλή με τη Λερναία Ύδρα και την Δωρική καταγωγή των Κώων. Ένα εθνόσημο που οι Κώοι αγωνίστηκαν να κρατήσουν και κατά την Αθηναϊκή συμμαχία στα νομίσματά τους και κατά την ρωμαϊκή κατοχή. Έτσι τονίζαμε στους πονηρούς Άγγλους ποιοι είμαστε και από πού καταγόμαστε.
Και ο επόμενος δήμαρχος της Κω Γ. Ιωαννίδης δεν χρησιμοποίησε το ιταλικό έμβλημα. Το μετέτρεψε, καθαρίζοντάς το από όλα τα σύμβολα που περιείχε, χρησιμοποιώντας μόνο τα δύο φίδια σε διαφορετική πλοκή και μέγεθος. Μετά την Ενσωμάτωση, τα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του ‘50 ο Δήμος της Κω αφαίρεσε από το ιταλικό σύμβολο τις ανάγλυφες παραστάσεις της τιάρας και του δελφινιού. Έκτοτε το ιταλικό σύμπλεγμα των φιδιών δεν χρησιμοποιείται παρά μόνο το ελληνικό εθνόσημο με επισήμανση Δήμος Κω.
Τη δεκαετία του ’60, για τουριστικούς λόγους, οι χρυσοχόοι χαράσσουν και δημιουργούν χρυσά και αργυρά αντικείμενα που περιέχουν το ιταλικό έμβλημα. Από τη δεκαετία του ‘70 και μετά εμφανίζεται ξανά το ιταλικό έμβλημα σε ανακοινώσεις του Δήμου, στον Τύπο, στον ΔΗΡΑΣΚ και στα προγράμματα των Ιπποκρατείων και μάλιστα σε φωτογραφική του αναπαραγωγή αυτού που ήταν στον τοίχο του Δημαρχείου. Το 2010, ο τότε αντιπρόεδρος του Πνευματικού Κέντρου Δήμου Κω, κ. Ανδρέας Χατζημιχαήλ, συνέστησε μια 15μελή Επιτροπή αποτελούμενη από ιστορικούς της Κω, όπου αποφασίστηκε το έμβλημα της Κω (πολεόσημο) που θα χρησιμοποιούνταν. Αποφασίστηκε να κρατηθεί το σύμβολο των δύο διασταυρούμενων φιδιών στο ραβδί, αλλά με την άμπελο σε μικρότερες διαστάσεις και να γράφεται ευδιάκριτα ΔΗΜΟΣ ΚΩ, ώστε να αντιδιαστέλλεται με το ιταλικό. Με αυτή τη βάση φιλοτεχνήθηκε και το μετάλλιο που βγήκε αμέσως μετά. Την ίδια εποχή και το Επαρχείο Κω, αποφάσιζε για έμβλημά του και κατέληξε ότι το ιστορικό έμβλημα της Κω είναι ο κάβουρας και δημιούργησε ως έμβλημά του τη σύνθεση που αποτελούνταν από ένα κύκλο που στο κέντρο είχε το αρχαίο νόμισμα της Κω με τον κάβουρα πλαισιωμένο με κλαδιά ελιάς και αμπέλου που είναι τα τοπικά προϊόντα της Κω. Διέθετε και χρώματα σε δύο λωρίδες στην περίμετρο, μία γαλάζια από το χρώμα της ελληνικής σημαίας και της θάλασσας και μια πράσινη από το πράσινο του εύφορου γεωργικού νησιού μας. Το έμβλημα πάνω σε λευκό μάρμαρο που δημιούργησε ο Αντώνης Καρδούλιας κοσμεί το γραφείο του Έπαρχου.
Όσον αφορά το ιταλικό σύμβολο, επειδή η Ιταλία είναι μια χώρα με μεγάλη εραλδική παράδοση και επειδή η κάθε δημιουργία των Ιταλών την περίοδο της κατοχής ήταν μελετημένη και σκόπιμη τίποτε δεν γινόταν στην τύχη. Η δημιουργία συμβόλων (πολεόσημα) σε κάθε νησί ήταν μια προσπάθεια δημιουργίας ιστορικής συνέχειας και εμφανούς αναφοράς στο σήμερα του φασιστικού μεγαλείου. Η εραλδική που ασχολείται με τα οικόσημα και τα εμβλήματα και αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους βοηθητικούς κλάδους μελετών της ιστορίας, θεωρεί ότι το τμήμα κάθε εμβλήματος όσο μικρό και να είναι έχει μεγάλη σημειολογική σημασία. Οι διαφορές ή οι συνάφειες σε κάθε σύμβολο έχουν πάντα ένα σκοπό (πχ. η σημαία των Σκοπίων). Έτσι σήμερα το παρόν έμβλημα δεν έχει καμιά σχέση με την ελληνική ιστορία του νησιού τον Ιπποκράτη και την ιατρική που χρησιμοποιεί τον μοναδικό όφη γύρω από το ραβδί. Αντιθέτως μας παραπέμπει σε μια κατοχική περίοδο, αλλά όχι μόνο, δημιουργεί και συγχύσεις με το κηρύκειο, σύμβολο του Ερμή με τους δύο όφεις που βρίσκεται σε όλα τα εμπορικά επιμελητήρια και τα χρηματιστήρια όλου του κόσμου. Αυτό έκαναν και οι Ιταλοί που σχημάτισαν το κηρύκειο του Ερμή που βρίσκεται σήμερα στα βοτσαλωτά σκαλιά της βορειοανατολικής εισόδου του Επαρχείου (Regenza), διότι εκεί κάτω βρίσκονταν γραφεία οικονομικού ενδιαφέροντος.
Ασφαλώς κάποιοι θα το μπερδέψουν με το έμβλημα της Κω, όπως και εγώ πίστευα παλιά. Οι ξένοι που δεν ξέρουν μπορεί και να μπερδέψουν το Δημαρχείο με το χρηματιστήριο. Πιστεύω πως το λογότυπο, τα εμβλήματα και οι σημαίες κάθε Δήμου πρέπει να μελετώνται εις βάθος από ειδικούς πριν χρησιμοποιηθούν, γιατί αυτό είναι η ταυτότητά μας.
Και μόνο το ότι το παρόν σύμβολο δημιουργήθηκε και χρησιμοποιήθηκε την περίοδο της Κατοχής από ξένους, αποτελεί σοβαρό λόγο και αιτία να καταργηθεί και να δημιουργηθεί ένα νέο που να περιέχει τα γνήσια σύμβολα της Κω, να αγκαλιάζει την πόλη και τα χωριά και να αναπαριστά την ιστορία, την οικονομία και τον πολιτισμό μας. Με τόσο πλούσια ιστορία και παράδοση απορώ τι μας εμποδίζει να το κάνουμε.
Εφέτος γιορτάζουμε τα 70 χρόνια από την ύψωση της ελληνικής σημαίας στα Δωδεκάνησα (31/3/1947), μια σημαντική επέτειος που πέρασε «στα ψιλά», ενώ θα έπρεπε να αναλογισθούμε την Κατοχή και τις κακουχίες που πέρασαν οι πρόγονοί μας. Για μια ακόμη φορά η ιστορία μάς διδάσκει. Εκεί είναι η υπερηφάνεια και η ελπίδα μας. Ας τη μελετάμε και ας την αναδείξουμε, σίγουρα θα βγούμε κερδισμένοι.

1

2

 

Αγία Πετρούπολη4

Advertisements

Ο ΣΕΙΣΜΟΣ ΠΕΡΑΣΕ, Ο ΦΟΒΟΣ ΟΧΙ ΑΚΟΜΗ

Ετικέτες

, , ,

cebacf81.jpgGreece48
Ο μεγάλος σεισμός των 6,7R της 21ης/Ιούνιου πέρασε, τραυμάτισε την Κω, αλλά δεν την κατέστρεψε. Το νησί προσπαθεί να ορθοποδήσει μετά από το μεγάλο πλήγμα. Φυσικό ήταν όλοι να ανησυχήσουμε, αυτό είναι μια φυσιολογική και υγιής αντίδραση προστασίας του ατόμου μπροστά σε ένα φυσικό φαινόμενο. Την πρώτη ημέρα σχεδόν όλοι κατέφυγαν σε πεζοδρόμια, πλατείες και πάρκα. Από άνθρωπο σε άνθρωπο όμως η αντίδραση διαφέρει, δεν αντέδρασαν δηλαδή όλοι στον ίδιο βαθμό. Οι περισσότεροι σιγά σιγά επέστρεψαν στα σπίτια τους. Κάποιοι όμως παραμένουν ακόμη σε ανοικτούς χώρους και κοιμούνται έξω, παρασυρμένοι ίσως από φήμες «… για νέο μεγάλο σεισμό κτλ. γιατί το είπε ο τάδε…». Αυτό πλέον δεν αποτελεί την ορθή και υγιή αντίδραση προστασίας. Αποτελεί υπερβολή και ονομάζεται σεισμοφοβία είναι κάτι εντελώς διαφορετικό. Άλλο ο φόβος και άλλο η φοβία. Ο φόβος είναι εκείνο το συναίσθημα που γεννιέται όταν υπάρχει πραγματικός κίνδυνος, πχ. ένας σεισμός και οι μετασεισμικές δονήσεις. Ενώ Φοβία είναι το συναίσθημα που γεννιέται όταν δεν υπάρχει πραγματικός κίνδυνος και είναι προϊόν της φαντασίας μας. Σύμφωνα με την ψυχαναλυτική άποψη η φοβία είναι μία προσπάθεια του ψυχισμού μας να μας προστατέψει από κάποιες βαθύτερες επιθυμίες μας, που βρίσκονται κρυμμένες στο υποσυνείδητό μας. Το Υπερεγώ εμποδίζει αυτές τις (απαγορευμένες) επιθυμίες να εκφρασθούν και έτσι δημιουργείται δυσφορική αντίδραση.
Σύμφωνα με τη Διεθνή Στατιστική Ταξινόμηση των Νόσων και των Σχετικών Προβλημάτων Υγείας ICD-10, η σεισμοφοβία είναι μια ειδική φοβία (F40.2) που προκαλείται από το τραυματικό γεγονός της σεισμικής δόνησης. Σε κάθε φυσική καταστροφή, όπως ο σεισμός, σημασία έχει: Α) το μέγεθος (συνήθως μεγάλο) που ξεπερνά τις φυσιολογικές δυνατότητες του ανθρώπινου ψυχισμού να αντεπεξέλθει. Β) Ο βαθμός της έκθεσης που ορίζει και το βαθμό της διαταραχής. Τα συναισθηματικά στοιχεία που επικρατούν είναι συνήθως: α) η απειλή για τη ζωή του ατόμου. Όταν η καταστροφή είναι ξαφνική και απρόσμενη, β) ο φόβος του θανάτου και γ) η έντονη επιθυμία για απόδραση όπου οι μηχανισμοί άμυνας σε συναγερμό, αναζητούν διεξόδους, προστατεύοντας τον εαυτό μας µε οποιοδήποτε µέσο. Ανάλογα με την προσωπικότητα καθενός, όταν η ψυχική δύναμη που απαιτείται για να ενεργήσει το κάθε άτομο είναι περιορισμένη, τότε μπορεί να υποχωρήσει προς έντονο φόβο ή φοβία.
Τα συμπτώματα ποικίλλουν, αλλά γενικά περιλαμβάνουν:
-Συναισθήματα πανικού, φόβου και ανησυχίας
-Προβλήματα ύπνου
-Κρύα ή ιδρωμένα χέρια ή/και πόδια
-Δύσπνοια
-Ταχυπαλμία
-Αδυναμία να παραμείνει το άτομο ακίνητο και να ηρεμήσει
-Ξηροστομία
-Μούδιασμα ή μυρμήγκιασμα στα χέρια ή τα πόδια
-Ναυτία
-Μυϊκή ένταση
-Ζάλη
-Αργότερα υπνηλία και κόπωση.
Όταν ένα άτομο φτάσει σε σημείο να έχει ψυχοσωματικά συμπτώματα, σημαίνει ότι απαιτεί από το σώμα του να ανταπεξέλθει σε μια «πολύ δύσκολη κατάσταση», δηλαδή να εξωτερικεύσει συναισθήματα, συγκρούσεις, πιέσεις, άλυτα ζητήματα που είναι βαθιά καταχωνιασμένα μέσα του. Διότι τα ψυχοσωματικά συμπτώματα είναι η σωματοποιημένη εξωτερίκευση όλων αυτών των κρυφών συναισθημάτων. Ο φόβος ή η φοβία που διαρκούν, μπορεί να προκαλέσουν μια άλλη διαταραχή που ονομάζεται μετατραυματική διαταραχή. Η διαταραχή αυτή κρατάει περισσότερο. Τα συμπτώματα του μετατραυματικού στρες (F43.1) περιλαμβάνουν συχνούς εφιάλτες και ανεξέλεγκτες αναδρομές στο συμβάν, ενίοτε με αντίδραση πανικού σε υπενθυμίσεις του τραύματος. Ένταση και ανησυχία συχνά υπάρχουν, ιδίως σε στιγμές χαλάρωσης. Συχνά υπάρχει απόσυρση και άρνηση πρωτοβουλιών, σε κάποιες περιπτώσεις και παραισθήσεις (αίσθηση ότι νιώθει δονήσεις σαν σεισμό και σκηνές από το τραυματικό γεγονός).
Η Κλίμακα Καταγραφής Φόβων (FSS-II) συνέβαλε να αναγνωριστούν σημαντικές συσχετίσεις με το γενικό άγχος και τη συναισθηματικότητα. Τα άτομα με γενικότερη προδιάθεση στο άγχος και στο φόβο καταλήγουν ευκολότερα σε φόβους και φοβίες. Γεγονός που αποδεικνύει την ευαλωτότητα αυτών των ατόμων. Για τη διαχείριση φόβου και φοβιών δύο πράγματα χρειάζονται, η πρόληψη και η αντιμετώπιση.
ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ: περιλαμβάνει ψυχοδυναμικές και φαρμακολογικές παρεμβάσεις. Στην αρχική περίοδο κρίσης χορηγούνται αγχολυτικά και αντικαταθλιπτικά φάρμακα. Συγχρόνως τα άτομα πρέπει να εκφράζουν τα συναισθήματα και να μιλούν για το τι τους συνέβη. Αυτό βοηθά το κάθε άτομο να καταφέρει να αποδεχτεί και να ξεπεράσει την τραυματική του εμπειρία. Βεβαίως αυτό θα γίνει όταν το κάθε άτομο νιώσει έτοιμο και στα πλαίσια ενός σωστού και ασφαλούς θεραπευτικού πλαισίου. Η πιο αποτελεσματική θεραπεία είναι η συμβουλευτική και η υποστηρικτική ψυχοθεραπεία. Η γνωσιακή και η ομαδική θεραπεία αποδίδουν επίσης καλά. Σαφώς χρειάζεται η προσπάθεια κι απ’ τον ίδιο τον ασθενή με ειδικές ασκήσεις και θετική σκέψη. Παίρνουμε μέτρα πρόληψης και προστασίας και ακούμε μόνο τα υπεύθυνα άτομα. Ό,τι και αν ακούμε στα ΜΜΕ και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, το φιλτράρουμε με ψυχραιμία. Πάντως σημασία έχει να θυμόμαστε ότι οι περισσότεροι σεισμοί δεν είναι καταστροφικοί, όμως όλοι οι φόβοι και οι φοβίες κουράζουν την ψυχή μας.

ΟΙ ΣΕΙΣΜΟΙ ΠΟΥ ΕΠΛΗΞΑΝ ΤΗΝ ΚΩ

Ετικέτες

, , , , , , , , , , , ,

Greece48

Η Ελλάδα κατέχει την 1η θέση σε ευρωπαϊκό επίπεδο και την 3η σε παγκόσμια σεισμικότητα. Η περιοχή μας θεωρείται από τις πλέον σεισμογενείς. Σε ετήσια βάση εκδηλώνονται δεκάδες μικροσεισμοί συνήθως 3-3,5 R. Η ιστορία της Κω έχει επηρεασθεί σοβαρά από τους σεισμούς που έπληξαν το νησί και επηρέασαν τη ζωή των ανθρώπων και τη διαμόρφωση της πόλης και τον χωριών και γενικά όλη την ιστορική εξέλιξη του νησιού. Αυτό που βλέπουμε σήμερα είναι εν πολλοίς αποτέλεσμα των διαδοχικών αλλαγών που επέφεραν οι μεγάλες σεισμικές καταστροφές. Ασφαλώς στην ιστορική εξέλιξη μιας περιοχής οι κοινωνικο-οικονομικές και στρατιωτικές μεταβολές έχουν πρωτεύοντα ρόλο, αλλά ο σεισμός προκαλεί τη μεγαλύτερη και πιο βίαιη μεταβολή τόσο στην οικοδομική επιφάνεια όσο και στη ζωή των κατοίκων.
Στην Κω οι μεγαλύτερες σεισμικές καταστροφές οφείλονται σε σεισμούς με υποθαλάσσιες εστίες. Οι σεισμοί που έγιναν στο νησί και οι επιπτώσεις τους είναι οι παρακάτω:
Α) Τον χειμώνα του έτους 413-412 π.Χ., μεγάλος σεισμός προκάλεσε την καταστροφή και ερήμωση της πρωτεύουσας του νησιού Αστυπάλαια, που βρισκόταν κοντά στην τοποθεσία Παλάτια της σημερινής Κεφάλου. Η πρωτεύουσα μεταφέρθηκε (μετοικισμός) στο βορειοανατολικό τμήμα του νησιού, κοντά στο ακρωτήριο Σκανδάριο.
Β) Το 142 π.Χ. περίπου, μεγάλος σεισμός κατέστρεψε όχι μόνο την Κω, αλλά και τη Ρόδο και τις πόλεις της Καρίας και της Λυκίας. Η καταστροφή, αν και μεγάλη δεν ήταν ολική, γιατί δεν γκρεμίστηκαν όλα τα υπάρχοντα ως τότε ελληνιστικά κτήρια. Η αστική επιπεδομετρία δεν άλλαξε ριζικά, αλλ’ ανυψώθηκαν τα επίπεδα κι άρχισαν να γίνονται κατασκευές με περιτειχίσματα, που άλλαξαν την όψη της πόλης κι ανανέωσαν εντελώς τις συνοικίες. Ο αρχαίος δήμος Φυξιωτών έπαθε μεγάλες ζημιές. Οι κάτοικοί του τον εγκατέλειψαν κι εγκαταστάθηκαν στην πεδινή περιοχή ανάμεσα στο Ζηπάρι και τον Άγιο Παύλο.
Γ) Το έτος 5 ή 6 π.Χ. πιθανά σεισμός να προκάλεσε μερική καταστροφή τής Κω.
Δ) Το 335 μ.Χ. σεισμός επέφερε καταστροφές όχι μόνο στην Κω, αλλά και τη Ρόδο, τις πόλεις της Καρίας και της Λυκίας.
Ε) Το 469 μ.Χ. περίπου, επί Αυτοκράτορα του Βυζαντίου Λέοντα Α΄, δυνατός σεισμός προκάλεσε μεγάλη καταστροφή κτηρίων και μάλιστα θρησκευτικών, που πιθανά να είχαν χάσει από καιρό τη θρησκευτική λειτουργία τους. Η τελική εγκατάλειψή τους, που επήλθε ύστερα από μεθοδική αφαίρεση υλικού και παράλληλα δραστική αλλαγή χρήσης, έδωσε το τελειωτικό κτύπημα στην αρχαία θρησκεία και τον παλιό κόσμο. Την εποχή εκείνη αρχίζει το ξεκίνημα της οικοδομικής εκείνης περιόδου, που μπορεί να ονομαστεί «Πρωτοχριστιανική», όπως γράφει ο Morricone, αφού ο νέος αυτός χαρακτηρισμός δόθηκε ακριβώς για την ανοικοδόμηση μεγάλου αριθμού εκκλησιών βασιλικού ρυθμού στην πόλη και σ’ όλο το νησί. Είναι η εποχή (Ε΄ και ΣΤ΄ αι.) που εξαφανίζονται οριστικά τα ελληνιστικά κτήρια που απόμειναν μετά τους σεισμούς, ενώ πολλά ειδωλολατρικά κτίσματα μετατράπηκαν σ’ εκκλησιές και το νησί αποκτά καθαρά χριστιανική φυσιογνωμία.
ΣΤ) Το 554 μ.Χ (ή στις 9/Ιουλίου του 551 μ.Χ.) στη διάρκεια της βασιλείας του Ιουστινιανού συνέβη ένας καταστρεπτικός σεισμός, που έγινε αισθητός και επέφερε πολλές καταστροφές στη Μικρά Ασία, τη Μεσοποταμία, την Αραβία, την Παλαιστίνη, την Αντιόχεια, τη Φοινίκη, τη Συρία και την Αίγυπτο, έγινε δε αφορμή να εγκαταλειφτεί η πόλη της Κω. Οι επιπτώσεις του για το νησί περιγράφονται από τον Αγαθία τον Σχολαστικό. Τα κτήρια κατέρρευσαν, το παλιρροϊκό κύμα σάρωσε ακόμη και τις απομακρυσμένες από τη θάλασσα περιοχές, οι κάτοικοι σχεδόν όλοι πέθαναν καταπλακωμένοι στα συντρίμμια, ενώ το πόσιμο νερό έγινε αλμυρό. Όλες οι πρωτοχριστιανικές βασιλικές, τα δημόσια και τα ιδιωτικά κτήρια κατέρρευσαν. Με τις ανασκαφές που έκαναν οι αρχαιολόγοι, ανακαλύφθηκαν τα δάπεδα των μεγαλοπρεπών βασιλικών. Εξαιτίας του φοβερού αυτού σεισμού καταστράφηκε εντελώς και το περίφημο Ασκληπιείο της Κω, που εγκαταλείφθηκε από τότε οριστικά, για να καλυφτεί με το πέρασμα του χρόνου από προσχώσεις και συχνές γεωλογικές μεταβολές μέχρι που χρησιμοποιήθηκε ως «λατομείο» από τους Ιππότες για την κατασκευή της εξωτερικής περιβόλου του Κάστρου της Νερατζιάς.
Ζ) Το 1481 ή κατ’ άλλους της 8ης Οκτωβρίου του 1493, μεγάλος σεισμός προκάλεσε σοβαρές ζημιές στα φρούρια του νησιού, ενώ πάνω από 5.000 κάτοικοι βρήκαν οικτρό θάνατο.
Η) Στις 8/Φεβρουαρίου του 1926 (ώρα 20:15′) σεισμός έπληξε την Αντιμάχεια. Εξαιτίας του σεισμού αυτού σκοτώθηκαν οι Στέφανος Γεωργίου Ματσάγκος, 25 χρονών και η Αννεζούλα Αντωνίου Ανδρέου, 12 χρονών, ενώ τραυματίστηκαν γύρω στους διακόσιους. Τα περισσότερα σπίτια έπαθαν σοβαρές καταστροφές, γι’ αυτό ή Ιταλική Διοίκηση του νησιού κατασκεύασε σε ορισμένα σημεία του χωριού παραπήγματα για να στεγαστούν οι σεισμοπαθείς.
Θ) Το 1933 έγινε ο μεγάλος σεισμός 6,4 R της 23ης /Απριλίου (ώρα 8:05′ το πρωί), που κατέστρεψε τη μεσαιωνική πόλη της Κω και προκάλεσε πολλούς θανάτους.
Ι) Το 1956 από το σεισμό της Αμοργού σειρά σεισμικών δονήσεων τάραξε την Κέφαλο, με αποτέλεσμα να προξενήσουν σημαντικές βλάβες στις οικοδομές και ιδιαίτερα στους ναούς της Παναγίας της «Παλατιανής» και των Εισοδίων της Θεοτόκου. Ο σεισμός έγινε στις 9 Ιουλίου 1956 στις 5:11. Ήταν ισχυρός της τάξεως των 7,5 R και χτύπησε την Αμοργό. Υπήρξε ο μεγαλύτερος σεισμός στον ευρωπαϊκό χώρο στον 20ό αι. Προκάλεσε μεγάλες ζημιές στα νησιά Αστυπάλαια, Ανάφη, Κάλυμνο, Λέρο, Πάτμο και Σαντορίνη και έγινε αισθητός στην Κω.
ΙΑ) Ο τελευταίος σεισμός 6,6 R έγινε στις 21 Ιουλίου 2017 με δύο νεκρούς και καταστροφές στα ιερά των εκκλησιών, στους μιναρέδες τζαμιών, το μεσαιωνικό οχυρό περίβολο στην οδό Ιπποκράτους και άλλες μικρότερες. Οι καταστροφές για ένα σεισμό τέτοιου μεγέθους ήταν πολύ περιορισμένες.

ΑΝΑΦΟΡΕΣ
Γκιολές Ν.-Πάλλης Γ. (επιμ.), Άτλας των χριστιανικών μνημείων του Αιγαίου από τους πρώτους χριστιανικούς χρόνους ως την Άλωση, Γενική Γραμματεία Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής, Αθήνα 2014.
Κογιόπουλος Κώστας, Η ιστορία της υγείας στα Δωδεκάνησα το πρώτο μισό του 20ού αιώνα, έκδοση Ιατρικού Συλλόγου Ρόδου, 2005.
Μηλίτση-Κεχαγιά Ευαγγελία, Παλαιοχριστιανική γλυπτική Κω. Συμβολή στη μελέτη της αρχιτεκτονικής γλυπτικής στην Κω κατά την παλαιοχριστιανική περίοδο (4ος-7ος αι.), Διδακτορική διατριβή. Πανεπιστήμιο Αθηνών, Φιλοσοφική Σχολή, Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας, 2008.
Χατζηβασιλείου Σ. Βασίλης, Οι καταστρεπτικοί σεισμοί της Κω από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα, Δωδεκανησιακά Χρονικά, Τόμος Η΄, σσ. 265-270, Αθήνα 1983.
Rocco Giorgio, Coo : il complesso sacro a est dei quartieri del porto, Χάρις Χαίρε. Μελέτες στη μνήμη της Χάρης Κάντζια, τόμος Α΄, έκδοση Υπουργείου Πολιτισμού και Αρχαιολογικού Ινστιτούτου Αιγαιακών Σπουδών, Αθήνα 2004, σσ. 175-194.
http://www.geodifhs.com/

 

ΣΕΙΣΜ2

Ο ΣΕΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΚΩ ΤΗΣ 23ης/4/1933

Στις 23 Απριλίου 1933 ένας τρομερός σεισμός κατέστρεψε την πόλη της Κω. Οι νεκροί και οι τραυματίες από την καταστροφή ήταν αρκετοί και το υγειονομικό σύστημα του νησιού δεν μπορούσε να αντεπεξέλθει σε όλο αυτό το έργο. Το Ιπποκράτειο Νοσοκομείο δεν επαρκούσε.

Η Ιταλική Διοίκηση κινητοποιήθηκε αμέσως και έστειλε βοήθεια σε φάρμακα, γιατρούς και στρατιώτες. Συγχρόνως απέστειλε τους τραυματίες στα νοσοκομεία της Ρόδου και της Λέρου.

Ο στρατιωτικός γιατρός Mario Sangiovanni, που ασκούσε χρέη διευθυντή στο Νοσοκομείο της Λέρου, μαζί με το γιατρό Εμμ. Αλεξιάδη και άνδρες της Αεροπορίας καθώς και το μεγαλύτερο μέρος του υγειονομικού υλικού που υπήρχε στο στρατιωτικό και το πολιτικό φαρμακείο της Λέρου, ήρθαν στην Κω στις 5 το απόγευμα της 23ης/4/33 (α).

Στην Κω η κατάσταση ήταν τραγική. Στο νοσοκομείο υπήρχαν τραυματίες στα κρεβάτια και στα ράντζα, ακόμη και έξω από το κτήριο. Ο διευθυντής-γιατρός Antonio Brunetti ήταν σε απόγνωση στην προσπάθειά του να σώσει τις ζωές των τραυματιών. Αμέσως δημιουργήθηκε ένα δεύτερο χειρουργικό κρεβάτι και άρχισε να δουλεύει. Φώτα δεν υπήρχαν και χρησιμοποιούσαν λάμπες πετρελαίου. Ευτυχώς ως το βράδυ το ηλεκτρικό φως επανήλθε. Το βράδυ έφθασε στην Κω και ο καθηγητής G. Gallina, διευθυντής του νοσοκομείου της Ρόδου με βοήθεια και υλικό. Συγχρόνως ήρθαν να βοηθήσουν όλοι οι Έλληνες γιατροί της Κω και των γύρω νησιών.

Το ίδιο βράδυ σε συνεργασία με τον καθηγητή G. Gallina αποφασίστηκε να μεταφερθούν στη Λέρο οι 50 ελαφρύτερα τραυματισμένοι και οι σοβαρά τραυματίες στο Νοσοκομείο της Ρόδου.

Οι λόγοι αυτής της μεταφοράς ήταν η αδυναμία του Νοσοκομείου της Κω να αντεπεξέλθει λόγω προσωπικού και χώρων, αλλά και οι κακές καιρικές συνθήκες (συνεχής βροχή και κρύο), καθώς και η έλλειψη τροφίμων. Έτσι το ίδιο βράδυ αναχώρησε από την Κω η πρώτη αποστολή που υποδέχτηκε ο ανθυπίατρος Α. Tergilla και ο Λέριος γιατρός Γ. Μπουλαφέντης. Οι γυναίκες τραυματίες μεταφέρθηκαν στο αναρρωτήριο της Αεροπορικής Βάσης και οι άνδρες στο αναρρωτήριο της Ναυτικής Βάσης. Το πρωί της επομένης, στις 24 Απριλίου, μια δεύτερη αποστολή που συνόδευε ο γιατρός Εμμ. Αλεξιάδης έφθασε στη Λέρο. Συνολικά μεταφέρθηκαν στη Λέρο 51 τραυματίες, 29 στο αναρρωτήριο της αεροπορίας και 22 στο νοσοκομείο του ναυτικού. Ο γιατρός Εμμ. Αλεξιάδης βοήθησε με κάθε τρόπο, τόσο στη θεραπεία, όσο και στη μετάφραση. Γυναίκες εθελόντριες από τη Λέρο έκαναν τις νοσοκόμες. Ακόμη και οι τρεις νοσοκόμοι του αναρρωτηρίου βοήθησαν, παρά τη μεγάλη επιδημία γρίπης που υπήρχε στο νησί. Απεβίωσαν δύο, συνέπεια των τραυμάτων: 1) στις 28/4/1933 η ορθόδοξη Βλάχου Διονυσία του Γεωργίου, και 2) στις 6/5/1933 ο εβραίος Galanti Salomon του Bohor.

Στο Νοσοκομείο της Ρόδου μεταφέρθηκαν 28 και απεβίωσε ένας στις 13/5/1933, ο Βραχνάς Σπύρος του Ιωάννη. Στο Νοσοκομείο της Κω έμειναν 15 τραυματίες.

Σύμφωνα με την καταγραφή, μέχρι τις 25 Απριλίου 1933, οι νεκροί από το Σεισμό ανέρχονταν σε 130, από τους οποίους οι 100 ήταν ορθόδοξοι, οι 27 μουσουλμάνοι και οι 3 εβραίοι. Στην καταγραφή της 5ης Μαΐου προστέθηκαν και άλλοι 7 ορθόδοξοι και 1 εβραίος, ανεβάζοντας το σύνολο σε 138. Βέβαια ο ακριβής αριθμός παραμένει αδιευκρίνιστος, διότι και μετά από μήνες απεβίωσαν κάποιοι βαριά τραυματίες. Επίσης κατά την κατεδάφιση των κτηρίων σκοτώθηκε ένας εργάτης.

Η Ιταλική Διοίκηση δεν δέχθηκε τη βοήθεια από τους δωδεκανησιακούς συλλόγους, εντός και εκτός Ελλάδας, επιτρέποντας μόνο σε ιταλικούς φορείς να προσφέρουν βοήθεια.

(α) Γ.Α.Κ., Αρχείο Ι.Δ.Δ., φάκ. 498/1933. Για το Νοσοκομείο της Λέρου υπάρχει η αναφορά του διευθυντή της υγειονομικής υπηρεσίας του Νοσοκομείου της Αεροπορίας της Λέρου (Infermeria-R. Aeroporto “G. Rossetti”), λοχαγού-γιατρού Mario Sangiovanni σχετικά με το Σεισμό της Κω, όπου αναφέρεται η κινητοποίηση της Ναυτικής Βάσης της Λέρου αμέσως μόλις έγινε γνωστό το γεγονός.

Από το βιβλίο μου: Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΑ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΜΙΣΟ ΤΟΥ 20ΟΥ ΑΙΩΝΑ, έκδοση Ιατρικού Συλλόγου Ρόδου, 2005.

ΤΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΩ ΠΡΙΝ ΤΟ ΣΕΙΣΜΟ ΤΗΣ 21ης/7/2017

Η ΟΔΟΣ ΙΠΠΟΚΡΑΤΟΥΣ ΜΕ ΤΑ ΤΜΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΟΥ ΤΕΙΧΟΥΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ ΠΡΙΝ ΤΟ ΣΕΙΣΜΟ ΤΗΣ 21ης/7/17

α

Ι1

Ι3

Ι4

Ι5

Ι6

Ι7

Ι8

Ι9

Ι10

Ι11

Ι12

Ι13

Ι14

Ι18

ΙΙ19

 

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΤΖΑΜΙ ΤΗΣ ΛΟΤΖΙΑΣ ΚΑΙ Η ΜΑΥΡΙΤΑΝΙΚΗ ΚΡΗΝΗ  ΠΡΙΝ ΤΟ ΣΕΙΣΜΟ ΤΗΣ 21ης/7/17

Π1

Π2 copy

Π3

Π4

Π5

Π6

Π7

 

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΛΙΜΑΝΙ ΠΡΙΝ ΤΟ ΣΕΙΣΜΟ ΤΗΣ 21ης /7/17

Λ1

Λ2

Λ3

Λ4

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΤΖΑΜΙ ΝΤΕΦΤΕΝΤΑΡ ΠΡΙΝ ΤΟ ΣΕΙΣΜΟ ΤΗΣ 21ης /7/17

Ε1

Ε2

Ε3

Ε5

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ ΠΟΡΤΑΣ ΤΟΥ ΦΟΡΟΥ ΠΡΙΝ ΤΟ ΣΕΙΣΜΟ ΤΗΣ 21ης /7/17

Ε6

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΠΡΙΝ ΤΟ ΣΕΙΣΜΟ ΤΗΣ 21ης /7/17

Αγ. Κωνστ.