ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΑ ΚΑΣΤΡΑ ΚΑΙ ΟΧΥΡΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΩ. ΤΟ ΚΑΣΤΕΛΛΙ ΤΗΣ ΚΕΦΑΛΟΥ

Ετικέτες

Κως, Κέφαλος, Καστέλλι Κεφάλου, Κινστέρνες, Περιοχή Σαρακηνού

Στη νοτιοδυτική άκρη του νησιού υπάρχει ένα δυσπρόσιτο μικρό κάστρο ή μάλλον οχυρή θέση. Μόνο και απομονωμένο όσο κανένα στην Κω, ένα άλλο κάστρο της σιωπής και του μύθου. Η σιωπή είναι δυνατότερη από την κραυγή. Ο Φώτης Κόντογλου, στον «Καστρολόγο» γράφει: «Η σιωπή που βαστούν (τα κάστρα) είναι φοβερότερη απ’ τον πόλεμο και το βρόντο των κονταριών κι από τις φωνές που ακούγονταν τότες, εκείνον τον καιρό».
Ποιο είναι το Καστέλλι της Κεφάλου; Στη νοτιοανατολική περιοχή της Κω, στην Κέφαλο, υπάρχει μια δυσπρόσιτη οχυρή θέση με υπολείμματα τειχών στο δρόμο προς την Άσπρη Πέτρα, στη περιοχή του «Σαρακηνού», γαντζωμένη σε ένα πλάτωμα πάνω σε ογκώδη βράχο. Είναι ένα ανάχωμα που προστατεύεται από ανατολικά. Διαθέτει μία τοξοθυρίδα και δύο κανονιοθυρίδες, μερικές κινστέρνες για αποθήκευση νερού και μία πύλη σε εσοχή του τείχους. Στο υψηλότερο σημείο του βράχου, πάνω από το Καστέλλι, διακρίνονται και εκεί κινστέρνες.
Ο σκοπός που δημιουργήθηκε ήταν η εποπτεία του ΝΔ τμήματος της θάλασσας της Κω, εκείνου προς Νίσυρο.
Από τα διάφορα ευρήματα και τα δομικά στοιχεία, το μόνο που μπορούμε να συμπεράνουμε είναι ότι πρόκειται για ένα μέρος που κατοικήθηκε από το 13ο αιώνα, οχυρώθηκε στο δεύτερο μισό του 15ου αιώνα (από τους Ιωαννίτες Ιππότες) και εξακολούθησε να χρησιμοποιείται και κατά το 16ο αιώνα.
Πηγή: Νίκος Δ. Κοντογιάννης, «Μεσαιωνικά κάστρα και οχυρώσεις της Κω», Αθήνα 2002, διαθέσιμο και online.

 

 

 

 

 

 

 

ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΟ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑ ΤΩΝ ΒΟΥΚΟΛΙΩΝ ΣΤΟ ΜΑΡΜΑΡΙ

Ετικέτες

Βουκολιές, Ιππότοκρατία, Κως, Μαρμάρι, Πυλί

Οι Βουκολιές είναι μια οχυρή θέση την περίοδο της Ιπποτοκρατίας της Κω (1386-1522) που βρίσκεται στο Μαρμάρι. Ιδιαίτερες μελέτες δεν αναφέρονται στη βιβλιογραφία. Δύο είναι οι σημαντικότερες αναφορές.
1) Ο Ζαρράφτης θεωρεί τις Βουκολιές ένα πεδινό φρούριο ιππικού για να προστατεύει τους κατοίκους της πεδιάδας του νησιού. «Προς πλείονα δ’ έτι επιφύλαξιν των κατοίκων οι κρατούντες την νήσον τότε γενναίοι ιππόται έκτισαν φρούρια πεδινά μετά τειχών παχέων και υψηλών ή εκκλησιών εις δύο μέρη. Εν παρά το Τιγκάκι και άλλο επάνω από το Μαρμάρι, εις α παρέμενον μοίραι ιππικού ισχυρού, προφυλάττουσαι αγρύπνως τους κατοίκους του Πυλίου, άτινα τώρα ονομάζονται Βωκολιές».
Ζαρράφτης Ι., Κώια, ήτοι επτά τεύχη περιγράφοντα τα της Κω μετά του χάρτου αυτής, Εν Κω 1921, σ. 110.
2) Ο Ανδρούδης Π. και η Ντιντιούμη Σ. ασχολήθηκαν με τις Βουκολιές. «Βορειότερα του Πυλίου, στη θέση «Βουκολιές» βρίσκεται μία αγροτική οχύρωση της μεσαιωνικής περιόδου, από την οποία διατηρούνται τμήματα τριών ορθογώνιων θολοσκέπαστων χώρων που σχηματίζουν σε κάτοψη ένα Γ, όπως και ένας ορθογώνιος οχυρός πύργος. Ο ερειπωμένος στις μέρες μας πύργος, παρουσιάζει εσωτερικά διμερή οργάνωση, με ενδοεπικοινωνία. Οι πλευρές του κτίσματος, εκτός από αυτήν στην οποία ανοίγονταν οι είσοδοι του, ενισχύονται με παράθυρα, από τα οποία γινόταν ο φωτισμός, αλλά και η άμυνα. Δεν είναι ακόμη σαφές αν ο πύργος προϋπήρχε ή είναι σύγχρονος του συγκροτήματος. Κρίνοντας από την τοιχοδομία του συγκροτήματος, είναι πολύ πιθανό ότι αυτό οικοδομήθηκε κατά τον 15ο ή τις αρχές του 16ου αιώνα, δηλαδή στα χρόνια της Ιπποτοκρατίας. Το συγκρότημα στις Βουκολιές φαίνεται ότι είχε το χαρακτήρα μιας αγροτικής, βιοτεχνικής ή αποθηκευτικής εγκατάστασης (βλ. πτέρυγες), με έναν πύργο στο κέντρο του, ο οποίος στέγαζε τη φρουρά που προστάτευε το σύνολο αυτό και ενδεχομένως, σε περίπτωση επιδρομής, όλο το προσωπικό που απασχολούνταν εκεί». Ανδρούδης Π.-Ντιντιούμη Σ. / Androudis P.-Didioumi S., Οι μεσαιωνικές οχυρώσεις στον περίπατο και στις Βουκολιές της Κω. Περίληψη στο Διεθνές Συνέδριο, Η Οχυρωματική Αρχιτεκτονική στο Αιγαίο και ο Μεσαιωνικός Οικισμός Αναβάτου Χίου, Χίος 2008, σ. 22.

ΑΕΡΟΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ

 

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΤΟΥ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΟΣ

 

ΤΟ ΝΑΥΑΓΙΟ ΤΗΣ ΓΕΡΜΑΝΙΚΗΣ ΜΟΤΟΖΑΤΕΡΑΣ F131 ΣΤΟ ΜΑΡΜΑΡΙ

Ετικέτες

Battle of Kos, Μαρμάρι Κως, Μοτοζάτερα, MFP F131, MTB 215, MTB 307

Λίγα μέτρα από την ακτή βρίσκονται τα υπολείμματα του ελαφρού γερμανικού αποβατικού F131.
Σχετικά με την ιστορία του αποβατικού F131 έχει ασχοληθεί ιδιαίτερα ο Peter Schenk, ο οποίος από το αρχείο του μου έστειλε φωτογραφίες και αναφορές για το πλοίο.
Το F131 ήταν ελαφρύ αποβατικό Marinefahrprahme (M.F.P.), ικανό να μεταφέρει τρία ελαφρά θωρακισμένα ή 200 στρατιώτες με πλήρη οπλισμό. Η κατασκευή άρχισε στις 18/4/1941 στο Κρατικό Ναυπηγίο της Βάρνας και η καθέλκυση έγινε στις 17/1/1942. Οι διαστάσεις του ήταν 47,04X6.35 μέτρα και διέθετε ένα πυροβόλο 75 mm. Είχε τρεις μηχανές. Κατασκευάστηκαν περίπου 700 σκάφη με μικρές παραλλαγές. Στην Ιταλία φτιάχτηκαν περίπου 100 σκάφη με το όνομα Motozattera (MZ)‧ έτσι ήταν γνωστά και στα Δωδεκάνησα.
Το F131 ανήκε μαζί με τα F123, 124 και 129 στον εκπαιδευτικό στολίσκο μεταφορών τής Μαύρης Θάλασσας. Όταν χρειάσθηκε να περάσει τον Βόσπορο για να έλθει στο Αιγαίο, έκρυψε το πυροβόλο του και ονομάσθηκε «Καβάλα» για να δηλωθεί ως πολιτικό σκάφος, γιατί οι Τούρκοι επέτρεπαν μόνο σε «πολιτικά» πλοία να περνούν τα Στενά.

Το πλοίο πήρε μέρος στην κατάληψη της Κεφαλονιάς και της Κέρκυρας. Δεν πήρε μέρος στην κατάληψη της Κω, διότι στα Δωδεκάνησα ήρθε μερικές ημέρες αργότερα. Στις 20 Οκτωβρίου μαζί με το F123 βρισκόταν στην ακτή του Μαρμαρίου για φορτοεκφόρτωση πολεμοφοδίων. Ξαφνικά φάνηκαν από μακριά δύο βρετανικά ταχύπλοα, τα Μ.Τ.Β. 307 και 315, που εξαπέλυσαν δύο τορπίλες• η μία κτύπησε τα πυρομαχικά στην παραλία και η άλλη από το Μ.Τ.Β. 307 κτύπησε το F131 στην δεξιά πλώρη και προκάλεσε την καταστροφή του.

Η τορπιλάκατος M.T.B. 307 ήταν κλάσης ELCO 77. Κατασκευάστηκαν στην Αμερική (Bayonne, New Jersey) 326 σκάφη συνολικά και δόθηκαν ως δάνειο στην Αγγλία. Το M.T.B. 307 ήταν κατασκευής του 1941 με πλοίαρχο τον L.H. Blaxell, R.N.V.R.
Η τορπιλάκατος M.T.B. 315 ήταν της ίδιας κλάσης, κατασκευάστηκε το 1941 και είχε πλοίαρχο τον Leonard Elliott Newall, R.N.Z.N.V.R.
Μαζί με το 309 ανήκαν στον 10ο στολίσκο τορπιλακάτων. Η καταστροφή του F131 είναι η μεγαλύτερη επιτυχία του στολίσκου τορπιλακάτων. Μετά το τέλος του Πολέμου τα πλοία επιστράφηκαν στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Τα υπολείμματα του ναυαγίου του F131 ακόμη και σήμερα είναι ορατά. Παραμένει τμήμα της καρίνας του πλοίου στην παραλία, στο Μαρμάρι.
Μετά το τέλος του Πολέμου, από το ναυάγιο του πλοίου αφαιρέθηκαν οι τρεις μηχανές και μπήκαν σε ισάριθμα καΐκια. Τα υπόλοιπα τμήματα του πλοίου αφαιρέθηκαν σαν scrap metal. Σήμερα μένει ακόμη η βάση της καρίνας. Κάποτε το ναυάγιο ήταν στην ακτή και μπορούσαμε να το αγγίξουμε. Όσο περνάει ο καιρός τόσο περισσότερο φαίνεται να βυθίζεται δεν γνωρίζω το γιατί. Ίσως ανέβηκε η στάθμη της θάλασσας. Μένει εκεί εγκαταλελειμμένο στη σκουριά, θαυμάσιος τόπος για ψάρεμα.

Πηγή: Κ. Κογιόπουλος, ΚΩΣ 1912-1947. ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΤΟΧΗ ΣΤΗΝ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ, δίτομο έργο, έκδοσης Δημοτικού Οργανισμού Πολιτισμού, Αθλητισμού και Βρεφονηπιακών Σταθμών Δήμου Κω, 2011.