ΠΑΝΑΓΙΑ Η ΠΑΛΑΤΙΑΝΗ ΣΤΗΝ ΚΕΦΑΛΟ ΤΗΣ ΚΩ. Η ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΑΠ’ ΤΟ ΔΩΔΕΚΑΘΕΟ ΣΤΟ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟ

Ετικέτες

, , , ,

DSC_9349 copy

Greece48

DSC_9242 B

«Είπατε τω βασιλεί, χαμαί πέσε δαίδαλος αυλά, ουκέτι Φοίβος έχει καλύβαν, ου μαντίδα δάφνην, ου παγάν λαλεούσαν, απέσβετο και λάλον ύδωρ». Είναι ο τελευταίος χρησμός του Μαντείου των Δελφών σύμφωνα με το θρύλο. Ο ελληνορωμαϊκός κόσμος πεθαίνει το 392 μ.Χ. Η μεταβολή στην πίστη των ανθρώπων στην Κω μετά την επικράτηση του Χριστιανισμού είχε επιπτώσεις και στα λατρευτικά κτήρια της παλιάς θρησκείας. Όσα είχαν απομείνει με τους ελάχιστους πιστούς του Δωδεκάθεου μετατρέπονταν σε ναούς της νέας θρησκείας. Οι σεισμοί κατέστρεψαν την ελληνιστική-ρωμαϊκή Κω. Το 469 μ.Χ. περίπου, επί Αυτοκράτορα του Βυζαντίου Λέοντα Α΄, δυνατός σεισμός προκάλεσε μεγάλη καταστροφή κτηρίων και μάλιστα θρησκευτικών, που πιθανά είχαν χάσει από καιρό τη θρησκευτική λειτουργία τους . Η τελική εγκατάλειψή τους, που επήλθε ύστερα από μεθοδική αφαίρεση υλικού και παράλληλα δραστική αλλαγή χρήσης, έδωσε το τελειωτικό κτύπημα στην αρχαία θρησκεία και τον παλιό κόσμο. Την εποχή εκείνη αρχίζει το ξεκίνημα της οικοδομικής εκείνης περιόδου, που μπορεί να ονομαστεί «Πρωτοχριστιανική», όπως γράφει ο Morricone, αφού ο νέος αυτός χαρακτηρισμός δόθηκε ακριβώς για την ανοικοδόμηση μεγάλου αριθμού εκκλησιών βασιλικού ρυθμού στην πόλη και σ’ όλο το νησί. Είναι η εποχή (Ε΄ και ΣΤ΄ αι.) που εξαφανίζονται οριστικά τα ελληνιστικά κτήρια που απόμειναν μετά τους σεισμούς, ενώ πολλά ειδωλολατρικά κτίσματα μετατράπηκαν σ’ εκκλησιές και το νησί αποκτά αποφασιστικά χριστιανική φυσιογνωμία. Δημιουργήθηκαν οι μεγάλες βασιλικές του 6ου αιώνα, σχεδόν όλες στα ερείπια ειδωλολατρικών ναών.

DSC_9267B

DSC_9247B

DSC_9243 B

Ο Ιάκωβος Ζαρράφτης γράφει:
«Προϊόντως δε του χρόνου όλαι πάλιν αι χώραι κατεπληρώθησαν οικημάτων ευπρεπών επί των πρώτων θεμελίων. Αι πεδιάδες και όλα τα καλά αυτής τοπία. Όλ’ οι δήμοι επανήρχισαν επ’ ολίγον να επανθώσιν. Ο δήμος Φυξιωτών, αφού είχεν αναδεχθή τον χριστιανισμόν, μετέβαλε τον μεν ναόν του Διονύσου εις εκκλησίαν τού Αγ. Παύλου, ου ερείπια τινα μετά του ονόματος σώζοντ’ έτι και τον ναόν του Φύξιου Απόλλωνος εις εκκλ. του Αγ. Ιωάννου εν θέσει λεγομένη του Καππαμά κλπ.
Ο δήμος Αλεντίων και Πέλλης μετά του χωρίου Εμβαθρικού και των δύο κατά τας πεδιάδας ιπποστασίων πεδινών περιτετειχισμένων μετέβαλον τους εθνικούς Δωδεκάθεον κλπ. εις εκκλησίας 12 Αποστόλων, Αγ. Γεωργίου, Αγ. Δημητρίου, Αγ. Κλαυδίαν (Αγιάκλαυτην) κτλ. Ο δήμος Ιππιοτών, όπου μετέβαλον τον ναόν του Πανός εις εκκλησίαν του Αγ. Ιωάννου και άλλους ναούς εις άλλας εκκλησίας.
Ο δήμος Αλισαρνατών, όπου φαίνεται ότι ευθύς από την παραδοχήν του χριστιανισμού εχάλασαν εκ θεμελίων τον επί του Θόλου ίσως όντα ναόν του Απόλλωνος, και ωκοδόμησαν επί νέων θεμελίων την τρισυπόστατον ευρύχωρον εκκλησίαν Αγίαν Θεότητα, ήτοι Αγίαν Τριάδα. Τα εις τες Καμάρες και Περιγιαλίτην, χωρία ανοικισθέντα τότε ανωκοδόμησαν μεγάλας εκκλησίας, ων τα ερείπια σώζοντ’ έτι. Ο δήμος Αντιμαχιδών, Αρχιδών και Αιγηλίων, όπου μετέβαλον τους ναούς του ΙΙασίου Απόλλωνος εις το λεγόμενον Πισί, του επί της όχθης του Κυπαρίσσου ναού, ένθα επανηγυρίζετο η Ανάληψις της Ράβδου, εις εκκλησίας Αγ. Γεώργιον, εις Ανάληψιν του Χριστού κλπ. Εν τοις δήμοις ομολογούσιν ημίν συν άλλοις επιγραφαί, ότι «Καθιέρωσαν Τιβέριον Κλαύδιον Γερμανόν Καίσαρα Σεβαστόν». Και « … ετείμησαν ανδριάντος αναστάσει και άλλαις τιμαίς Αυρήλιον Ρούφον» κλπ. Και ο δήμος Ισθμιωτών, όπου πολλοί ναοί μετεβλήθησαν εις εκκλ. Παναγίαν Παλατιανήν, Αγ. Στέφανον κλπ. ένθα πριν έθυον τω «Ασκληπιώ εν Ίσθμώ, Υγιεία, Εκάτα, Ιστία … Αφροδίτα … ΙΙοτειδάνι … Απόλλωνι … Ικάδι θεών ματρί …».
Η Παναγιά Παλατιανή ακολούθησε τη μοίρα των άλλων ναών της καταπίπτουσας θρησκείας. Η περίπτωσή της είναι ειδική, διότι διατηρήθηκε σχεδόν ολόκληρος ο παλαιός ναός του Διονύσου, που απλώς μετατράπηκε σε χριστιανικό.

DSC_9262 copy
Πάλι ο Ι. Ζαρράφτης γράφει: Εις τα Παλάτια είναι η Παλατιανή Παναγία ιδρυμένη επί μιας των γωνιών του αρχαίου ναού του Διονύσου, ου η αναγνώρισις διεπιστώθη υπό των ανασκαφών του 1901, ότε πολλάς εύρομεν επιγραφές και αγάλματα ηκρωτηριασμένα μετά συντριμμάτων πολλών. Εκεί πλησίον υπάρχει πηγή αρχαία μετασκευασμένη επί Ελληνορωμαϊκών χρόνων, είτα επί Σταυροφόρων και τελευταία επί Τούρκων.
Την καλύτερη περιγραφή κάνει ο Γάλλος αρχαιολόγος Olivier Rayet που επισκέφθηκε την Κω και μας άφησε μια σημαντική μαρτυρία. Ο Rayet γράφει: Το επόμενο ακρωτήριο που φέρει χαρακτηριστικά το όνομα «τα παλάτια» είναι σκεπασμένο από ερείπια. Στην κορυφή του λόφου η εκκλησία της Παναγίας της Παλατιανής, είναι χτισμένη πάνω στα ερείπια ενός αρχαίου ναού, κατασκευασμένη από φαρδιές πλάκες μιας γκρίζας πέτρας που μοιάζει αρκετά με το peperino, αλλά πιο σκληρή. Αυτός ο ναός ήταν Δωρικού ρυθμού και από ό,τι μπορούμε να υπολογίσουμε χωρίς να κάνουμε ανασκαφή, άπτερος, πρόστυλος. Η είσοδος, όπως στους πιο αρχαίους ναούς, ήταν γυρισμένη στη δύση. Παραμένουν μόνο μερικά από τα πλευρικά τοιχώματα, ορισμένα τύμπανα (τμήματα από κίονες) από αναποδογυρισμένες κολώνες, ένα κιονόκρανο ολόκληρο και θραύσματα των δύο ή τριών άλλων τοίχων, τρίγλυφα και υδρορροές. Η διατηρημένη πλευρά του τοίχου του σηκού, είναι στη λιγότερο καταστραμμένη πλευρά μήκους 12,5 μέτρα. Πιθανώς αυτός ο τοίχος να είχε προηγουμένως 1,5 με 2 μέτρα περισσότερο. Το κιονόκρανο έχει 1,5 μέτρο περιφέρεια στο λαιμό στολισμένο με τρία δακτυλίδια. Τα τρίγλυφα έχουν 48 εκατοστά ύψος και 32 εκατοστά συνολικό μήκος. Εκτός από τα θραύσματα που βρίσκουμε σκορπισμένα στο έδαφος γύρω από το ναό, υπάρχει ένας μεγάλος αριθμός από αυτά εντοιχισμένος στους τοίχους των σπιτιών της Κεφάλου. Όλα αυτά τα αρχιτεκτονικά κομμάτια θυμίζουν με το στιλ τους, τα αντίστοιχα κομμάτια από το ναό της Αίγινας.
Γύρω από το ναό βρίσκουμε ένα πολύ μεγάλο αριθμό από επιγραφές που δυστυχώς οι περισσότερες καταστράφηκαν κάτω από το σφυρί των μαστόρων της πέτρας (πελεκάνων). Μεταξύ αυτών που παραμένουν ακόμα μέσα στην εκκλησία και στα γειτονικά χωράφια, ακόμα και μέσα στο σπιτάκι του καλόγερου που φυλάει τα κλειδιά της Παναγίας, οι μεν είναι απλά επιτάφιες ενώ οι υπόλοιπες δημόσια τιμητικά ψηφίσματα. Ένα θραύσμα που είναι αδύνατο να επανασυνδεθεί, αναφέρεται στη λατρεία του Διονύσου. Σε αυτόν το θεό θα ήταν αφιερωμένος ο ναός.

Παναγιά παλατιανή

Το εκκλησάκι έστεκε όρθιο μέχρι το σεισμό του 1956 που κατέπεσε η στέγη του και ερημώθηκε.

DSC_9280B

DSC_9286 copyDSC_9258B

Advertisements

ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΙΣ 10 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 1948 ΕΓΙΝΕ ΣΤΟΝ OHE Η ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

Ετικέτες

, ,

 

αδ2

Greece48
Με το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου το ανθρώπινο είδος βγήκε από μια καταστροφή που δεν είχε γνωρίσει η ανθρωπότητα ποτέ στην ιστορία της. Περίπου 80.000.000 νεκροί, ακόμη περισσότεροι τραυματίες και το Ολοκαύτωμα που έφερε την ανθρωπότητα στη χαμηλότερη ιστορική στιγμή της. Ο μισός πλανήτης κατεστραμμένος. Μετά το τεράστιο σοκ η ανθρωπότητα μέσα από τα ερείπιά της βρήκε το θάρρος να πει ποτέ ξανά στην προσπάθεια να σταματήσει το μίσος και τις διαχωριστικές γραμμές μεταξύ των ανθρώπων και των κρατών.
Σε αυτή την προσπάθεια εντάσσεται «η Οικουμενική Διακήρυξη για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα» που υιοθετήθηκε από την απόφαση 217 A (III) της Γενικής Συνέλευσης του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών στις 10 Δεκεμβρίου 1948. Στο προοίμιό της αναφέρει:
«Επειδή η αναγνώριση της αξιοπρέπειας, που είναι σύμφυτη σε όλα τα μέλη της ανθρώπινης οικογένειας, καθώς και των ίσων και αναπαλλοτρίωτων δικαιωμάτων τους αποτελεί το θεμέλιο της ελευθερίας, της δικαιοσύνης και της ειρήνης στον κόσμο.
Επειδή η παραγνώριση και η περιφρόνηση των δικαιωμάτων του ανθρώπου οδήγησαν σε πράξεις βαρβαρότητας, που εξεγείρουν την ανθρώπινη συνείδηση, και η προοπτική ενός κόσμου όπου οι άνθρωποι θα είναι ελεύθεροι να μιλούν και να πιστεύουν, λυτρωμένοι από τον τρόμο και την αθλιότητα, έχει διακηρυχθεί ως η πιο υψηλή επιδίωξη του ανθρώπου.
Επειδή έχει ουσιαστική σημασία να προστατεύονται τα ανθρώπινα δικαιώματα από ένα καθεστώς δικαίου, ώστε ο άνθρωπος να μην αναγκάζεται να προσφεύγει, ως έσχατο καταφύγιο, στην εξέγερση κατά της τυραννίας και της καταπίεσης».
Οι μέγιστες ηθικές Αρχές για κάθε άνθρωπο που είναι αυτονόητες σε όλα τα μέλη της ανθρώπινης οικογένειας, αποτελεί το θεμέλιο για την ειρήνη και συνεργασία στον κόσμο.
Η ανθρωπότητα μάχεται συνέχεια για να βρει μια λύση συνύπαρξης. Από τους αρχαίους Έλληνες μέχρι τον Χριστιανισμό: «ὃ σὺ μισεῖς ἑτέρῳ μὴ ποιήσεις». Από τον Ούγκο Γκρότιους, μέχρι τον Διαφωτισμό και τη Διακήρυξη των Δικαιωμάτων τού Ανθρώπου και του Πολίτη που ψηφίστηκε το 1789 κατά την περίοδο της Γαλλικής Επανάστασης. Η τραγικότητα της ανθρώπινης Βαβέλ συνεχίζεται. Από τον Θουκυδίδη μέχρι τους φιλόσοφους του 17ου και 18ου αιώνα, που διαπίστωναν, με οδύνη, την ύπαρξη διεθνούς αναρχίας που καθιστούσε τον πόλεμο καθημερινή πραγματικότητα. Όπως έλεγε ο Χομπς. «Η ζωή είναι βίαιη, κτηνώδης και σύντομη». Ο πόλεμος συνεχίζεται παρά τις θεωρίες της ισορροπίας ισχύος από την εποχή του Ρισελιέ μέχρι τον Βίσμαρκ. Οι ανταγωνισμοί, η αποικιοκρατία και οι μεγάλες κοινωνικές ανισότητες έφεραν τις επαναστατικές θεωρίες του Μαρξ. Έγιναν μεν αλλαγές, δεν σταμάτησαν όμως τον πόλεμο.
Μετά την Οικουμενική Διακήρυξη για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα γεννήθηκε μια ελπίδα, αλλά η σημερινή πραγματικότητα την κάνει να μοιάζει μάλλον με ουτοπία. Μέχρι και σήμερα το ύψιστο ηθικό κείμενο της ανθρωπότητας δεν εφαρμόστηκε σε όλα τα άρθρα του, εξαιρώντας μόνο εκείνο της περιουσίας και αυτό όχι πάντα. Πολιτικές, θρησκευτικές και άλλες σκοπιμότητες συνεχώς το αγνοούν. Η συχνή επίκληση του αποδεικνύει πόσο συχνά καταπατείται.
Η ανασφάλεια και ο φόβος συχνά μάς κάνει να κλείνουμε τα μάτια στην αδικία και τη δυστυχία για εμάς και τους άλλους. Αναφέρω το πρώτο άρθρο της Οικουμενικής Διακήρυξης: « Όλοι οι άνθρωποι γεννιούνται ελεύθεροι και ίσοι στην αξιοπρέπεια και τα δικαιώματα. Είναι προικισμένοι με λογική και συνείδηση και οφείλουν να συμπεριφέρονται μεταξύ τους με πνεύμα αδελφοσύνης». Ακούγεται τόσο όμορφο, όλοι το πιστεύουν, όλοι θα το ήθελαν, όμως ελάχιστοι το εφαρμόζουν. Αυτό είναι ενάντια σε κάθε λογική και σε κάθε θρησκεία, όμως το αγνοούμε. Γιατί? Διότι περισσότερο φοβόμαστε παρά αγαπάμε.
Στην ψυχανάλυση το φροϋδικό «Εκείνο» που έχουμε κατά τη γέννηση εξελίσσεται στο δομημένο «Εγώ». Με την ανάπτυξή του και τις ενορμήσεις δημιουργούνται υπαρξιακές ανησυχίες και φόβοι που οδηγούν στους μύθους επιβίωσης. Αυτό είναι κυρίως ατομική ενέργεια με κοινωνικές προεκτάσεις. Η ανάγκη αυτή είναι καθαρά συναισθηματική, ελάχιστα λογική. Έτσι εξηγείται η προβολή της επιθετικότητας στον άλλο. Ο εσωτερικός φόβος μάς εγκλωβίζει, έτσι ο καθένας ζει μόνος του στη δική του αλήθεια, στο δικό του άλλοθι, η αποξένωση καταστρέφει κάθε ελπίδα για συνεργασία και γεννά κατάθλιψη ή επιθετικότητα.
Σήμερα η Οικουμενική Διακήρυξη δεν είναι νομικά δεσμευτικό έγγραφο, έγινε βέβαια η βάση για τα Ατομικά και Πολιτικά Δικαιώματα και το Διεθνές Σύμφωνο για τα Οικονομικά, Κοινωνικά και Πολιτιστικά Δικαιώματα. Αυτό όμως είναι κάτι συνεχώς ζητούμενο. Ο σπουδαίος Ιταλός φιλόσοφος, πολιτειολόγος και πολιτικός Noberto Bobbio έλεγε: «Τα δικαιώματά μας δεν είναι παρά τα καθήκοντα των άλλων προς εμάς». Δεν ζούμε σε κοινωνία αγγέλων. Μπορεί μέσα μας κατά Φρόιντ να υπάρχει το ένστικτο του θανάτου, υπάρχει όμως και το ένστικτο της ζωής.
Γι’ αυτό από εμάς, δηλαδή το ανθρώπινο ζώο, εξαρτάται αν θα συνεχίσει να υπάρχει ζωή σ’ αυτόν τον πλανήτη ή όχι. Δεν υπάρχει άλλος δρόμος, εκτός της συνύπαρξης, που ξεκινά από εμάς μέχρι όλη την ανθρώπινη κοινωνία. Μας αρέσει ή δεν μας αρέσει, ας βρούμε πως θα γίνει αυτό.

H EMMA CALDERINI ΚΑΙ ΟΙ ΚΩΑΚΕΣ ΦΟΡΕΣΙΕΣ

Ετικέτες

, , , ,

emma-calderini

Greece48

H Εmma Calderini υπήρξε μία από τις μεγαλύτερες Ιταλίδες ενδυματολόγους με παγκόσμια αναγνώριση. Ένα πολύπλευρο ταλέντο. Γεννήθηκε στη Ραβέννα στις 13 Φεβρουαρίου 1899 από τους Dario και Lucia Leoni. Σπούδασε στην Παιδαγωγική Ακαδημία, στη Σχολή Καλών Τεχνών και στο Ωδείο “G. Verdi” (ήταν δεξιοτέχνης της άρπας). Το 1920 άρχισε να συνεργάζεται με ιταλικά γυναικεία περιοδικά, όπως τα Lidel, Moda και Grazia ως αρθρογράφος και ειδικεύονταν στην ιστορία της ένδυσης. Ήταν παράλληλα σχεδιάστρια μόδας. Το 1922 μετακόμισε στο Μιλάνο, όπου συνέχισε τη δημοσιογραφική της δραστηριότητα ως συντάκτης στις Alba, Domenica del Corriere και Ambrosiano. Οι πρώτες της παρουσιάσεις ως ενδυματολόγος χρονολογούνται από το 1928, όταν συμμετείχε στην παράσταση «Άλκηστη» του Ευριπίδη στο Ελληνικό Θέατρο στο Agrigento και στις δύο τραγωδίες του ελληνιστή E. Romagnoli, το «Μυστήριο της Περσεφόνης» και το «Άρμα του Διονύσου» στο Licinium di Erba.
Με τα κοστούμια της Calderini επιτεύχθηκε η πραγματική αναπαράσταση του κλασικού κόσμου. Επιλέχθηκε από τη Ruskaja, η οποία της ανέθεσε τα σχέδια των κουστουμιών του μπαλέτου της, επιβάλλοντάς την σύμφωνα με τον Prampolini ως μία από τις νεότερες ενδυματολόγους του ιταλικού Θεάτρου, δίπλα στους B. Munari, L. Veronesi, Maria Signorelli και Titina Rota. Η ικανότητά της στα έγχρωμα σκίτσα της να αποδίδει στα μοντέλα της τη φυσικότητα, μένοντας πιστή στην ενδυματολογική παράδοση την έκανε μοναδική. Υπήρξε σημαντική ερευνήτρια της ιταλικής φορεσιάς, με αξιόλογο έργο στη θεατρική ενδυματολογία. Εργάστηκε σε όλα τα είδη του θεάτρου, την όπερα, την τραγωδία, την κωμωδία, δημιουργώντας κουστούμια, σύμφωνα με την ατμόσφαιρα και με το ιστορικό πλαίσιο του κειμένου.
Το 1930 υπέγραψε τα κοστούμια για το “Le furie di Arlecchino” του A. Lualdi και “Dispettosi amanti” του A. Parelli. Το 1932 σκηνοθέτησε την “La Vedova scaltra” στο θέατρο Valle της Ρώμης. Το επόμενο έτος δημιούργησε τα κοστούμια για τις παραστάσεις του μπαλέτου της Maria Gambarelli. Το 1934 ολοκλήρωσε την έρευνά της για τις τοπικές φορεσιές της Ιταλίας “Il costume popolare in Italia”, ένα έργο σταθμός που εξέδωσε ο οίκος Sperling και Kupfer του Μιλάνου.

il-costume-popolare
Η λαϊκή φορεσιά στην Ιταλία είναι μια σημαντική συλλογή με σχέδια που έκανε στις μακροχρόνιες έρευνές της, με ευφυή χρήση του ιστορικού υλικού σε πρωτότυπες ή καινοτόμες προτάσεις. Μετά απ’ αυτό το βιβλίο, το 1935 ανέλαβε το έργο της αναδιάταξης του Ιταλικού Εθνογραφικού Μουσείου της Villa d’Este στο Tivoli. Σκίτσα της παρουσιάστηκαν στη Διεθνή Έκθεση Σκηνογραφίας που πραγματοποιήθηκε το 1936 στην VI Triennale του Μιλάνου. Το 1937, καθιερωμένη πλέον στο χώρο της εθνογραφίας και της ενδυματολογίας, στάλθηκε στα Δωδεκάνησα για να δημιουργήσει το τμήμα τοπικών φορεσιών του Λαογραφικού Μουσείου της Ρόδου. Απ’ αυτή την εργασία της έχουμε και τα σκίτσα για τις λαϊκές φορεσιές της Δωδεκανήσου.

Νυφική στολή της κω β  Μουσουλμάνος της Κω 2 β

Αριστερά: Νυφικό της Κω.            Δεξιά: Ενδυμασία Μουσουλμάνου της Κω.

Χωρική του Πυλιού β Αγρότησα της Κεφάλου β

Αριστερά:Στολή χωρικής από το Πυλί.  Δεξιά: Στολή χωρικής από την Κέφαλο

Το ίδιο έτος επέστρεψε στο θέατρο με τα κοστούμια για το “La finestra” του V. Alfieri, το έργο με το οποίο εγκαινιάστηκε στη Ρώμη το θέατρο των Τεχνών. Τα επόμενα χρόνια συνεργάστηκε με την “Compagnia del Arte”. Ανέλαβε διάφορα έργα “Al di là dell’orizzonte” του O’ Neill, “Cavalleria rusticana” και “La lupa” του Verga, “La nuova colonia” του Pirandello, “Regina di Maggio” του M. Kalbeck για το Teatro delle Arti το 1941. Συμμετείχε επίσης σε γνωστά σχήματα: Borboni, Adani, Gramatica και σε ορισμένες δραστηριότητες του Πανεπιστημίου της Ρώμης. Κατά τη διάρκεια του πολέμου συμμετείχε στη δημιουργία πολλών ταινιών: “Boccaccio” και “Il cavaliere di Kruya” το 1940, “Quattro passi fra le nuvole” το 1942 και “La danza del fuoco” το 1943.
Μετά τον πόλεμο πήρε μέρος σε ενδιαφέρουσες παραγωγές: “Macbeth” και «Οιδίπους Τύραννος» το 1945 για το θίασο “Compagnia dei grandi Spettacoli”. Το 1947 για το “Assassinio nella Cattedrale” του T. Eliot δημιούργησε κουστούμια “di un’ indovinata austera semplicità” (Carelli), για το “Mirra Efros” του J.M. Gordin για το θίασο Pavlova, για το “Intermezzo” του J. Giraudoux το 1950 «κουστούμια di gustoso estro”, για το “Il ballo dei ladri” του J. Anouilh και το “Apollo di Bellac” του Giraudoux για το “Il Piccolo Teatro di Milano” το 1952 και το 1953. Από το 1950 και μέχρι το 1955 υπήρξε μόνιμη συνεργάτης του “Teatro Massimo” του Palermo, όπου επέστρεψε το 1972 για το σχεδιασμό κοστουμιών για τον Andrea Chenier. Αυτή υπήρξε και η τελευταία της δουλειά. Το 1962 δημοσιεύει, πάντα στον εκδοτικό οίκο Sperling και Kupfer, το βιβλίο “Acconciature antiche e moderne” με φορεσιές από την αρχαία Ελλάδα μέχρι σήμερα.
Πέθανε στις 5 Μαρτίου 1975 στο Medesano (Πάρμα).