ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΡΥΜΟΤΟΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΤΗΣ ΚΩ ΤΟ 1928 ΚΑΙ Η ΠΡΩΤΗ ΥΠΕΡΑΣΤΙΚΗ ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΑ

Ετικέτες

, , , , , , , , , , , ,

Χάρτης 1929 α1

Greece48

Η ΠΡΟΣΕΙΣΜΙΚΗ ΕΞΟΔΟΣ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ. Η ΝΕΑ ΠΟΡΤΑ (YENI KAPU, PORTA NUOVA)
Η προσεισμική Κως ήταν μια τυπική οθωμανική πόλη με στενούς δρόμους στους οποίους ήταν αδύνατον να κυκλοφορήσουν μηχανοκίνητα οχήματα. Οι δυτικές συνοικίες της πόλης ήταν Μουσουλμανικές, ενώ οι κεντρικές, οι ανατολικές και η τειχισμένη πόλη (χώρα) ήταν Χριστιανικές με μικρό αριθμό Εβραίων.
Η μοναδική έξοδος από την πόλη προς την ενδοχώρα ήταν η λεγόμενη Νέα Πόρτα (Yeni Kapu). Εκεί βρισκόταν η ακραία συνοικία της πόλης πριν αρχίσει η ύπαιθρος. Βρισκόταν περίπου εκεί που συγκλίνουν οι δρόμοι Γρηγορίου Ε΄, Βορείου Ηπείρου και Θεοκρίτου, σχεδόν απέναντι από το Ωδείο. Εκεί υπήρχε μια μουσουλμανική γειτονιά (μαχαλάς) με το ομώνυμο τζαμί, που γκρεμίστηκε το 1938, λόγω των ανασκαφών στη δυτική αρχαιολογική ζώνη. Βρισκόταν πολύ κοντά στο Νυμφαίον (Βεσπασιανή). Από κει άρχιζε ο δρόμος που ένωνε την πόλη με την ενδοχώρα. Στην αρχή του υπήρχε μια παράκαμψη που οδηγούσε στο Πλατάνι και το Ασκληπιείο, όπως και σήμερα.

ΠΌΡΤΑ ΝΕΑ 2β

ΤΕΛ ΚΑΤ

COO- SCAVI E RESTAURO CITTA'

ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΚΑΙ ΟΙ ΜΕΓΑΛΕΣ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΕΣ ΚΑΙ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΕΣ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ
Μετά τη Συνθήκη της Λωζάννης το 1923 οι Ιταλοί νιώθουν σίγουροι στα Δωδεκάνησα και έτσι ξεκινούν τα μεγάλα έργα και οι διάφορες επεμβάσεις. Πρώτα έγινε η ακριβής αποτύπωση και η συστηματική χαρτογράφηση της πόλης και των περιχώρων της, η οποία ολοκληρώθηκε το 1927 (ευτυχώς πριν το σεισμό του 1933 και έτσι έχουμε ακριβή εικόνα της προσεισμικής πόλης). Το 1924 έγινε η εισαγωγή του θεσμού των Κτηματικών Βιβλίων και το 1929 θεσπίσθηκε ο Κτηματολογικός Κανονισμός (Ordinamento Fondiario).
Το 1928 θεσμοθετήθηκε το πρώτο ρυθμιστικό σχέδιο (Piano regolatore) της Πόλης της Κω (το επόμενο έγινε το 1934 μετά το σεισμό) για την επέκταση και εξυγίανση της πόλης, εξαιρουμένων των παλαιών συνοικιών της. Πρωταρχικό θέμα ήταν η διατήρηση της τειχισμένης πόλης και της εκτός των τειχών μουσουλμανικής συνοικίας Χαλουβαζιά. Εδώ υπάρχει μια πανελλαδική πρωτιά, η κήρυξη ιστορικού κέντρου της Κω είναι η πρώτη που έγινε στην Ελλάδα.
Το 1928 τα σημαντικότερα κτήρια είχαν αρχίσει ήδη και προχωρούσε η ανοικοδόμηση σε τρεις περιοχές της πόλης: 1) Στο παραλιακό μέτωπο: Κυβερνητικό Μέγαρο (Regenza), ο καθολικός ναός Agnus Dei, σημερινός Ναός του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου, με το πρεσβυτέριο, τα Δημοτικά Σχολεία, Αρρένων (Scuola maschile και Ginnasio), σημερινό 7ο Δημοτικό Σχολείο και Θηλέων (Scuola femminile), σημερινό Ιπποκράτειο Λύκειο, το ξενοδοχείο Gelsomino, η κατοικία του Δημάρχου (Casa del Podestà) και η Ιταλική Λέσχη (Circolo Savoia), σημερινό Ακταίον. 2) Στο λιμάνι: α) στο δυτικό βραχίονα, ο κεντρικός ηλεκτροπαραγωγός σταθμός (SIER) και το κτήριο της αλαταποθήκης, που το κουφάρι του γκρεμίστηκε και εκκαθαρίστηκε η περιοχή μετά το σεισμό του 2017. β) κεντρικά το Τεχνικό Γραφείο (Casa impiegati scapoli) και το Δημαρχείο (Podesteria). 3) Εκτός της περιτειχισμένης πόλης κατασκευάσθηκαν το κτήριο του Βακούφ και ο Στρατώνας Caserma Regina.
Τα μικρά λαϊκά σπίτια και τα άλλα με νεοκλασικά στοιχεία πνίγηκαν μέσα στα νέα κτήρια με εκλεκτικισμό και έντονη μνημειακότητα, που διέφεραν ριζικά από τα υπάρχοντα κτήρια και άλλαξαν εντελώς την εικόνα του νησιού, ιδίως για αυτούς που έρχονταν με πλοίο. Η αρχιτεκτονική και ο ορθολογικός πολεοδομικός σχεδιασμός βελτίωσαν τις συνθήκες διαβίωσης των κατοίκων. Βέβαια δεν πρέπει να αγνοούνται και οι λόγοι και οι σκοποί που έγιναν. Η αρχιτεκτονική ήταν το μεγαλύτερο πολιτικό εργαλείο προβολής σ’ αυτό που ονομάστηκε πολιτική της πέτρας.

Piano regolatore 1928

ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΔΙΑΝΟΙΞΕΙΣ ΑΜΑΞΙΤΩΝ ΔΡΟΜΩΝ ΣΤΗΝ ΚΩ
Οι πρώτοι μεγάλοι αμαξιτοί δρόμοι κατασκευάστηκαν έξω από τον πολεοδομικό ιστό και ήταν η σημερινή οδός Γρηγορίου Ε΄ το 1926 για να ενώνει το ιταλικό στρατόπεδο-Καζέρμα με την ενδοχώρα και αργότερα η οδός Μεγάλου Αλεξάνδρου για να ενώνει το λιμάνι με τα χωριά.
Η προσεισμική πόλη τότε μετά βίας να είχε δύο τρεις ασφαλτοστρωμένους δρόμους, κυρίως γύρω από το λιμάνι. Έξω από την πόλη επί Τουρκοκρατίας οι δρόμοι που υπήρχαν ήταν κάτι στενά μονοπάτια που ίσα-ίσα χωρούσε να περάσει ένας φορτωμένος γάιδαρος. Αν ερχόταν και άλλος έπρεπε να σταματήσει για να περάσει. Η επικοινωνία της πόλης με τα χωριά ήταν μια μικρή περιπέτεια. Για την Κέφαλο κρατούσε μία ημέρα, αν όχι, τότε στο δρόμο της επιστροφής διανυκτέρευαν όπου έβρισκαν. Υπόλοιπο εκείνης της εποχής σήμερα είναι ο καινούργιος Τσεσμές και το Χάνι της Κω που κατασκευάστηκε γι’ αυτό τον σκοπό.
Ακόμη και μετά το Σεισμό, το μεγαλύτερο μέρος της επικοινωνίας γινόταν με τα ζώα. Επί Ιταλοκρατίας έγιναν οι πρώτοι δρόμοι. Οι ασφαλτοστρωμένοι όμως έγιναν μόνο μέσα στην πόλη. Από εκεί και μέχρι την Κέφαλο παρέμειναν χωματόδρομοι. Έτσι παρά τις βελτιώσεις, η επικοινωνία με την πόλη παρέμενε προβληματική. O Ιταλός δημοσιογράφος Pietro Egidi το 1927 πρόφτασε την Κω πριν την κατασκευή του δρόμου Κω-Κεφάλου και αναφέρει ότι η επίσκεψη στα χωριά του νησιού είναι δύσκολη, διότι κάποιος ξένος είναι υποχρεωμένος να πάει με τα πόδια ή να βρει κάποιο άλογο. Μετά την κατασκευή των πρώτων αμαξιτών δρόμων άρχισε και η πρώτη υπεραστική συγκοινωνία στην Κω. Η πρώτης μόνιμη λεωφορειακή συγκοινωνία στο νησί άρχισε το 1928. Στην ελληνόφωνη έκδοση της ιταλικής κυβερνητικής εφημερίδας της Δωδεκανήσου «Messaggero di Rodi», δηλαδή ο «Αγγελιαφόρος της Ρόδου», της 10ης/12/1928, σε σχετικό άρθρο αναφέρει την έναρξη της συγκοινωνίας Κω-Κεφάλου. Ήταν η πρώτη τακτική συγκοινωνία, δύο φορές εβδομαδιαίως με την Κέφαλο και ενδιάμεσες στάσεις στο Ζη(μ)πάρι και την Αντιμάχεια. Πριν υπήρξαν κάποια μικρά ιδιωτικά λεωφορεία, που σποραδικά πήγαιναν στα χωριά, όταν ο καιρός ήταν καλός, γιατί όταν έβρεχε κάθιζαν στην λάσπη και ακινητοποιούνταν. Πριν το 1928 το ταχύτερο ζώο εξετέλει την διαδρομή Κως-Κέφαλος εντός επτά ωρών. Όταν λοιπόν ανακοινώθηκε ότι το λεωφορείο θα πήγαινε δύο φορές την εβδομάδα, οι Αντιμαχείτες και κυρίως οι Κεφαλιανοί χάρηκαν πολύ. Ήταν μια επανάσταση στις μετακινήσεις στο νησί.

ΔΎΚΤΙΟ 3β

30-4 Β

ΓΑΔ 1Β

E TELIKO 2

ΧΑΝΙ Β

λςωφ

11β Β

ΥΠΟΛΕΙΜΜΑΤΑ ΟΘΩΜΑΝΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΕΙΣΜΙΚΗ ΚΩ
Η περίοδος της Οθωμανοκρατίας στο νησί ήταν μια εποχή όπου τα πάντα είχαν εγκαταλειφθεί. Από τον 19ο αιώνα, μετά το Τανζιμάτ, το οθωμανικό κράτος οργανώνεται σε σύγχρονο επίπεδο. Οι νέες εκσυγχρονιστικές ρυθμίσεις και τα μέτρα που πάρθηκαν επηρέασαν πολλά πεδία της κοινωνικής, οικονομικής και πολιτιστικής ζωής. Το ιδιοκτησιακό καθεστώς επί Οθωμανοκρατίας στηριζόταν στο τιμαριωτικό σύστημα. Οι γαίες της Αυτοκρατορίας (εκτός κάποιων εξαιρέσεων) ανήκαν στο Σουλτάνο. Οι πρόσοδοι (και όχι η κυριότητα) παραχωρούνταν στο Σπαχή (Sipahi) με αντάλλαγμα την εκπλήρωση στρατιωτικών υποχρεώσεων σε καιρό πολέμου. Η παραχώρηση ήταν ανακλητή και δε μεταβιβαζόταν απευθείας στους άρρενες απογόνους.
Το 1858, με την έκδοση του νέου αγροτικού νόμου, δημιουργήθηκαν τα οθωμανικά κτηματολόγια (πρόδρομος των σύγχρονων κτηματολογίων) σε ολόκληρη την Αυτοκρατορία με σκοπό την ακριβή αποτύπωση των γαιοκτητικών σχέσεων και τη χορήγηση τίτλων ιδιοκτησίας (tapu) στους δικαιούχους.
Η προσεισμική Κως παρέμενε μια πόλη της Ανατολής, κλεισμένη στο μεσαιωνικό τείχος στο μεγαλύτερο μέρος της. Οι παρεμβάσεις των Οθωμανών ήταν να γκρεμίσουν το θαλάσσιο τμήμα του τείχους και να μετατρέψουν σε δρόμο την τάφρο Χαντάκα-Οδός Ιπποκράτους. Όμως οι νέες υγειονομικές και κυκλοφορικές συνθήκες δύσκολα εφαρμόζονταν.
Από εκείνη την εποχή, εκτός της λεγόμενης Παλιάς Πόλης, μπορούμε και σήμερα να βρούμε σημεία (κτήρια και δρόμους) που έμειναν ακέραιοι, όπως τον 19ο αιώνα, ίσως και παλαιότερα. Δύο απ’ αυτά είναι: α) Το εναπομείναν τμήμα του δρόμου που ένωνε την οθωμανική συνοικία του λιμανιού Πουζουκτά ή Debba-Hane με τη Νέα Πόρτα και β) Ο καινούργιος τσεσμές.

ΧΑΡΤ4

Α) ΤΜΗΜΑ ΤΟΥ ΔΡΟΜΟΥ ΠΟΥΖΟΥΚΤΑ ή DEBBA-HANE ΜΕ ΝΕΑ ΠΟΡΤΑ
Ήταν ένας από τους δύο βασικούς δρόμους που ένωνε τις μουσουλμανικές συνοικίες. Ξεκινούσε από το λιμάνι, περνούσε τον αρχαιολογικό χώρο, κατευθυνόταν προς τα ΝΔ στις σημερινές οδούς Κρεκούκια, Οσίου Χριστουδούλου και Αποστόλου Παύλου, διατρέχοντας την Πλατεία Εθνάρχου Μακαρίου, έφθανε στην Πλατεία Διαγόρα και ενωνόταν με την οδό Απελλού και κατέληγαν μαζί στη συνοικία «Καινούρια Πόρτα». Ο δρόμος αυτός περνούσε από τα τέσσερα Τζαμιά: α) Τζαμί του λιμανιού Debba-Hane (κατεδαφίσθηκε μετά το σεισμό του 1933). β) Τζαμί Αττίκ. 3) Το παλιό Τζαμί (έχει κατεδαφισθεί υπάρχει μόνο ο μιναρές). 4) Νέο Τζαμί της καινούργιας πόρτας (έχει κατεδαφισθεί). Ενώ τα Χαλουβαζιά σώθηκαν στο μεγαλύτερο τμήμα τους, τα Πουζουκτά και όλη η συνοικία ως την Καινούργια Πόρτα καταστράφηκαν από το σεισμό εκτός ελαχίστων τμημάτων του.

ε2 Β

ε1 Β

ε4 Β

ε5 Β

ε6Β

ΤΖ2B

ε3 Β

Β) Ο ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΟΣ ΤΣΕΣΜΕΣ. ΜΙΑ ΞΕΧΑΣΜΕΝΗ «ΣΤΑΣΗ» ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΤΗΣ ΟΘΩΜΑΝΟΚΡΑΤΙΑΣ
Την περίοδο της Οθωμανοκρατίας σε περιοχές που υπήρχε τρεχούμενο νερό κατασκευάστηκαν κρήνες (τσεσμέδες) καλυμμένες σε μονόχωρο δωμάτιο για να σταματούν οι άνθρωποι και τα ζώα να πιούν και να ξαποστάσουν και να προφυλάσσονται από τα στοιχεία της φύσης. Από εκείνη την εποχή παραμένει ο λεγόμενος καινούργιος Τσεσμές ή Τσεσιμές (τουρκικά Yeniçeşme), δηλαδή η καινούργια βρύση που έδωσε την ονομασία της στην περιοχή. Είναι ένα μνημείο από τον 19ο αιώνα. Ήταν μία στάση της εποχής της που διέθετε τρεχούμενο νερό για να ξαποστάσουν άνθρωποι και ζώα στην πολύωρη διαδρομή τους προς τα χωριά της Κω. Χρησιμοποιούνταν τουλάχιστον έως την δεκαετία του 1960. Παραμένει σήμερα αριστερά του δρόμου προς το Ζηπάρι, λίγο πριν το Lidl. Το επίπεδο του δρόμου έχει ανέλθει και το μονόχωρο κτήριο φαίνεται να έχει βυθιστεί και καλυφθεί σε ένα μέρος του. Ανατολικά διακρίνεται παράθυρο ή είσοδος με αψίδα. Η κυρία είσοδός της κοιτάζει βόρεια με εμφανείς φθορές του χρόνου και κατάρρευση τμημάτων της.
Όπως αναφέρει και ο Ι. Ζαρράφτης:
Δ’. Οδοί προς τα’ Ασφενδιού περιφέρεια αυτού, ποταμοί, πεδιάς και λίμνη.
«Η άγουσα κεντρική οδός από της Χώρας προς τα χωρία, αφού μετά 3 τέταρτα της ώρας φθάσ’ εις τινά θέσιν λεγομένην Καινούργιον Τσεσιμέν, ανέρχεται εις κλάδος αυτής Ν.Δ. ός φθάνει παρά τον ποταμόν Μεσσαριάς στρέφων μεν προς τ’ άνω παροχθίως σχεδόν φθάνει μετά μίαν ώραν εις τους Χαϊχούτες, ακολουθών δε δυτικώτερον διέρχεται τον ποταμόν Μεσσαριάς, και ανέρχεται εις το κεντρικώτερον Ασφενδιού».
Δεν γνωρίζω κάποιο άλλο παρόμοιο στην Κω στον δρόμο Κω-Κεφάλου κατάλοιπο της κυκλοφορίας με τα ζώα πριν την άφιξη των μηχανών στο νησί.
Οπωσδήποτε υπάρχουν αρκετά σημεία του 18ου και 19ου αιώνα εμφανή σήμερα εκτός των τζαμιών και το υδραγωγείο όμως τα παραπάνω είναι τα λιγότερο γνωστά.

ΧΆΡΤΗς 3Β

1 ΒΒ

2 Β Β

3 Β

ΠΗΓΕΣ
Αναγνωστίδου Ευθυμία, Η αστική ανάπτυξη της πόλης της Κω κατά την περίοδο της Ιταλοκρατίας (1912-1943). Διδακτορική Διατριβή, Πανεπιστήμιο Αιγαίου, Τμήμα Γεωγραφίας, Μυτιλήνη 2011.
Carta dell’ isola di Coo, Istituto Geografico Militare, 1925. Οι χάρτες σχεδιάσθηκαν από τον Ιταλό χαρτογράφο, λοχαγό Brigidi και το διευθυντή του τμήματος, Piacentini. Το 1939 έγιναν μερικές αναγνωρίσεις από τον τοπογράφο Allegretti. Το σύνολο της χαρτογράφησης αποτελείται από 5 τμήματα (φύλλα): Το F°2. IV.S.E. ASFENDIU. Ασφενδιού. Περιλαμβάνει το μεγαλύτερο τμήμα από την περιοχή Ασφενδιού, το μεγαλύτερο τμήμα της περιοχής Πυλί, ένα μικρό κομμάτι από το ανατολικό τμήμα της περιοχής Αντιμάχειας και το δυτικό τμήμα της περιοχής του Δήμου Κω.
Egidi Pietro, Coo, la Capri dell’ Egeo, in “Le vie d’Italia” del Touring Club Italiano, 1, 1927, pp. 7-22.
Ιωάννου Κώστας-Κογιόπουλος Κώστας, Σελίδες από την ιστορία της Εκπαίδευσης στην Κω την περίοδο της κατοχής (Οθωμανοκρατία-Ιταλοκρατία), Κως 2016
Κογιόπουλος Κώστας, Η Κως της εργασίας. Επαγγέλματα-βιομηχανία-παράγωγη, Έκδοση Εμπορικού Συλλόγου Κω «Ο Ερμής», 2010.
Κογιόπουλος Κώστας, Κως 1912-1947. Από την κατοχή στην ενσωμάτωση. Δίτομο έργο, έκδοσης Δημοτικού Οργανισμού Πολιτισμού, Αθλητισμού και Βρεφονηπιακών Σταθμών Δήμου Κω, 2011.
Κογιόπουλος Κώστας, Η επίσκεψη του Joseph Francois Michaud στην Κω το 1831, ΤΑ ΚΩΑΚΑ, τόμος ΙΓ΄ 2015, σσ. 201-226.
La pianta IGM di Kos del 1926: dati per la topografia antica, Monica Livadiotti, Thiasos 5.2, Convegni 2016, pp. 63-89.
Messaggero di Rodi της 10ης/12/1928
Παπαευτυχίου Κ. Ιουλία, Συμβολή στη μελέτη της Ιταλικής αρχιτεκτονικής του μεσοπολέμου στην πόλη της Κω. Διδακτορική διατριβή, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, Σχολή Αρχιτεκτόνων-Μηχανικών, Αθήνα 2012.
Ζαρράφτης Ι., Κώια, ήτοι επτά τεύχη περιγράφοντα τα της Κω μετά του χάρτου αυτής, Εν Κω 1921. σ.
Προσωπικό Αρχείο.
Touring Club. Kos. Piano Regolatore del 1928: a tratteggio le vie di nuova progettazione (da Bertarelli 1929, p. 152).
Τσιρπανλής Ν. Ζαχαρίας, Ιταλοκρατία στα Δωδεκάνησα 1912-1943, Αλλοτρίωση του ανθρώπου και του περιβάλλοντος, Ρόδος 1998.
Χατζηβασιλείου Σ. Βασίλης, Ιστορία της νήσου Κω, Αρχαία-Μεσαιωνική-Νεώτερη, Έκδοση Δήμου Κω, Αθήνα 1990.
University of Texas Libraries. Dodecanese Islands 1:25,000.
Series M801, U.S. Army Map Service, 1943. Χάρτης Ασφενδιού.

Advertisements

ΠΕΡΙ ΕΜΒΛΗΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΩΝ ΣΥΜΒΟΛΩΝ. Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΝΕΩΤΕΡΩΝ ΕΜΒΛΗΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΚΩ

Ετικέτες

, , , , , ,

Greece483
Πρόσφατα επανήλθε στο δημοτικό συμβούλιο το θέμα των εμβλημάτων και λογότυπων για το Δήμο της Κω. Δεν γνωρίζω τους ακριβείς λόγους γι’ αυτή την απόφαση∙ πιθανώς είναι νόμος του κράτους. Ανεξάρτητα όμως από το αν μας αναγκάζει ή όχι το κράτος να αποφασίσουμε για το έμβλημα, θα έπρεπε εμείς ήδη να το είχαμε κάνει από πριν. Θα αποφεύγαμε άτυπες ή αυθαίρετες ενέργειες σε χρήσεις συμβόλων.
Επειδή τα σύμβολα είναι η εικόνα της ιστορίας και της πόλης μας, πρέπει να σκεφτούμε σοβαρά αν μας εκφράζει το παρόν έμβλημα. Θεωρώ ότι το παρόν είναι ιστορικά και σημειολογικά λάθος. Προτείνω να δημιουργηθεί ένα σύγχρονο σύμβολο που θα περιέχει ιστορικά, πολιτιστικά και οικονομικά στοιχεία του νησιού και θα μας εκφράζει καλύτερα. Θα πρέπει όμως να προηγηθεί ένας εποικοδομητικός διάλογος μεταξύ των ιστορικών και των πολιτών, ώστε να δοθούν οι προτάσεις και οι κατευθυντήριες γραμμές και μετά να αναλάβουν οι καλλιτέχνες και οι γραφίστες για να απεικονίσουν το έμβλημα και να το παρουσιάσουν στην Επιτροπή που θα αποφασίσει. Έτσι θα ακολουθηθεί η νόμιμη οδός για την έγκριση και κατοχύρωση ενός συμβόλου που θα σέβεται την ιστορία μας και όχι κάποιο δημιούργημα κατακτητών σε σκοτεινούς καιρούς.
Από το 1999 αρθρογραφώ στον τοπικό Τύπο για τη χρήση των εμβλημάτων του νησιού. Το παράξενο στην Κω είναι ότι σήμερα, 70 χρόνια μετά την ύψωση της ελληνικής σημαίας στο νησί, ενώ άλλαξαν όλα τα ιταλικά και τα φασιστικά σύμβολα παραμένει όμως ένα που αντέχει στο πέρασμα του χρόνου, είναι το έμβλημα που χρησιμοποιεί ο Δήμος της Κω. Ένα έμβλημα που δεν προκύπτει πουθενά στην ιστορία της Κω και που δημιουργήθηκε και επιβλήθηκε την περίοδο του 1926-29 λίγο μετά τη Συνθήκη της Λωζάννης και της περιόδου που ο φασισμός ήταν στην μεγαλύτερη άνοδό του και τα Δωδεκάνησα είχαν κατοχυρωθεί με πλήρεις τίτλους στην Ιταλία.
Το 1928 η σύνθεση με τα φίδια εμφανίστηκε για πρώτη φορά στον ανατολικό τοίχο του ταχυδρομείου της Ρόδου (πρώην Οθωμανικό Διοικητήριο, Fiorestano di Fausto1927-1928) μαζί με τα άλλα ιταλικά εμβλήματα των νησιών και αμέσως μετά στο Δημαρχείο (Podesteria, Fiorestano di Fausto1927-1929) της Κω.
Όταν ολοκληρώθηκε η κατασκευή του συγκροτήματος του δημαρχείου στην Κω είχε προγραμματιστεί να μπει εκεί κάποια επιγραφή και δημιουργήθηκε και ο ανάλογος χώρος, όμως άλλαξαν τα σχέδια και τοποθέτησαν το παρόν ανάγλυφο έμβλημα. Το σύμβολο είχε σχήμα κύκλου που περιείχε ανάγλυφα δύο περιπλεκόμενα φίδια σε ράβδο, όπου στο άνω ημικύκλιο υπήρχε άμπελος με κλαδιά και σταφύλια και στο κάτω ημικύκλιο δύο άλλα εμβλήματα νησιών 1) την παπική τιάρα που ήταν το ιταλικό σύμβολο της Τήλου (Επισκοπής) και 2) το δελφίνι που ήταν το ιταλικό σύμβολο της Νισύρου. Γύρω από το ανάγλυφο έμβλημα έβαλαν φωτισμό ώστε να είναι διακριτό και το βράδυ. Το σύμβολο αυτό σε καλλιτεχνική γραφική αναπαράσταση εμφανίστηκε και στα ταχυδρομικά δελτάρια. Μετά από λίγο και στις σφραγίδες της Ορθόδοξης Κοινότητας εμφανίστηκαν τα δύο φίδια γύρω από το ραβδί χωρίς τα λοιπά στοιχεία.
Πριν την εμφάνιση αυτών των συμβόλων, η Δημαρχία Κω και οι άλλες των χωριών χρησιμοποιούσαν σφραγίδες με το σταυρό και έτος αναφοράς το 1912, διότι τότε μπόρεσαν να βάλουν το σταυρό στις σφραγίδες, επειδή πριν την περίοδο της Οθωμανοκρατίας οι σφραγίδες της Δημογεροντίας είχαν μόνο γράμματα, δεν επιτρέπονταν θρησκευτικά σύμβολα.
Οι Ιταλοί στην αρχή δεν άλλαξαν καμία σφραγίδα και έμβλημα της πόλης και των χωριών και αυτό το βλέπουμε σε πολλά έγγραφα της περιόδου που είχαν τις σφραγίδες με το σταυρό (εκτός της Καρδάμαινας που είχε το αλέτρι). Η αλλαγή έγινε αργότερα και ήταν υποχρεωτική. την ίδια εποχή (1930) εμφανίζεται και η σφραγίδα της ορθόδοξης Κοινότητας με τα δύο φίδια σε τριπλή περιέλιξη αντί διπλή και χωρίς τα λοιπά στοιχεία που είχε το ιταλικό.
Με το τέλος της ιταλογερμανικής κατοχής ο πρώτος Έλληνας Δήμαρχος της ελεύθερης Κω, Γ. Κουτσουράδης, με θάρρος, παρά την αγγλική κατοχή, απέρριψε το ιταλικό έμβλημα των δύο φιδιών και στη θέση του έβαλε το γνήσιο αρχαίο έμβλημα του νησιού που είναι ο κάβουρας και το ρόπαλο του Ηρακλή. Ένα σύμβολο που χρησιμοποιούσαν οι αρχαίοι Κώοι για 10 αιώνες περίπου (από τον 7ο αι πΧ. μέχρι και τον 3ο αι μ.Χ.) και παρέπεμπε στη μάχη του Ηρακλή με τη Λερναία Ύδρα και την Δωρική καταγωγή των Κώων. Ένα εθνόσημο που οι Κώοι αγωνίστηκαν να κρατήσουν και κατά την Αθηναϊκή συμμαχία στα νομίσματά τους και κατά την ρωμαϊκή κατοχή. Έτσι τονίζαμε στους πονηρούς Άγγλους ποιοι είμαστε και από πού καταγόμαστε.
Και ο επόμενος δήμαρχος της Κω Γ. Ιωαννίδης δεν χρησιμοποίησε το ιταλικό έμβλημα. Το μετέτρεψε, καθαρίζοντάς το από όλα τα σύμβολα που περιείχε, χρησιμοποιώντας μόνο τα δύο φίδια σε διαφορετική πλοκή και μέγεθος. Μετά την Ενσωμάτωση, τα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του ‘50 ο Δήμος της Κω αφαίρεσε από το ιταλικό σύμβολο τις ανάγλυφες παραστάσεις της τιάρας και του δελφινιού. Έκτοτε το ιταλικό σύμπλεγμα των φιδιών δεν χρησιμοποιείται παρά μόνο το ελληνικό εθνόσημο με επισήμανση Δήμος Κω.
Τη δεκαετία του ’60, για τουριστικούς λόγους, οι χρυσοχόοι χαράσσουν και δημιουργούν χρυσά και αργυρά αντικείμενα που περιέχουν το ιταλικό έμβλημα. Από τη δεκαετία του ‘70 και μετά εμφανίζεται ξανά το ιταλικό έμβλημα σε ανακοινώσεις του Δήμου, στον Τύπο, στον ΔΗΡΑΣΚ και στα προγράμματα των Ιπποκρατείων και μάλιστα σε φωτογραφική του αναπαραγωγή αυτού που ήταν στον τοίχο του Δημαρχείου. Το 2010, ο τότε αντιπρόεδρος του Πνευματικού Κέντρου Δήμου Κω, κ. Ανδρέας Χατζημιχαήλ, συνέστησε μια 15μελή Επιτροπή αποτελούμενη από ιστορικούς της Κω, όπου αποφασίστηκε το έμβλημα της Κω (πολεόσημο) που θα χρησιμοποιούνταν. Αποφασίστηκε να κρατηθεί το σύμβολο των δύο διασταυρούμενων φιδιών στο ραβδί, αλλά με την άμπελο σε μικρότερες διαστάσεις και να γράφεται ευδιάκριτα ΔΗΜΟΣ ΚΩ, ώστε να αντιδιαστέλλεται με το ιταλικό. Με αυτή τη βάση φιλοτεχνήθηκε και το μετάλλιο που βγήκε αμέσως μετά. Την ίδια εποχή και το Επαρχείο Κω, αποφάσιζε για έμβλημά του και κατέληξε ότι το ιστορικό έμβλημα της Κω είναι ο κάβουρας και δημιούργησε ως έμβλημά του τη σύνθεση που αποτελούνταν από ένα κύκλο που στο κέντρο είχε το αρχαίο νόμισμα της Κω με τον κάβουρα πλαισιωμένο με κλαδιά ελιάς και αμπέλου που είναι τα τοπικά προϊόντα της Κω. Διέθετε και χρώματα σε δύο λωρίδες στην περίμετρο, μία γαλάζια από το χρώμα της ελληνικής σημαίας και της θάλασσας και μια πράσινη από το πράσινο του εύφορου γεωργικού νησιού μας. Το έμβλημα πάνω σε λευκό μάρμαρο που δημιούργησε ο Αντώνης Καρδούλιας κοσμεί το γραφείο του Έπαρχου.
Όσον αφορά το ιταλικό σύμβολο, επειδή η Ιταλία είναι μια χώρα με μεγάλη εραλδική παράδοση και επειδή η κάθε δημιουργία των Ιταλών την περίοδο της κατοχής ήταν μελετημένη και σκόπιμη τίποτε δεν γινόταν στην τύχη. Η δημιουργία συμβόλων (πολεόσημα) σε κάθε νησί ήταν μια προσπάθεια δημιουργίας ιστορικής συνέχειας και εμφανούς αναφοράς στο σήμερα του φασιστικού μεγαλείου. Η εραλδική που ασχολείται με τα οικόσημα και τα εμβλήματα και αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους βοηθητικούς κλάδους μελετών της ιστορίας, θεωρεί ότι το τμήμα κάθε εμβλήματος όσο μικρό και να είναι έχει μεγάλη σημειολογική σημασία. Οι διαφορές ή οι συνάφειες σε κάθε σύμβολο έχουν πάντα ένα σκοπό (πχ. η σημαία των Σκοπίων). Έτσι σήμερα το παρόν έμβλημα δεν έχει καμιά σχέση με την ελληνική ιστορία του νησιού τον Ιπποκράτη και την ιατρική που χρησιμοποιεί τον μοναδικό όφη γύρω από το ραβδί. Αντιθέτως μας παραπέμπει σε μια κατοχική περίοδο, αλλά όχι μόνο, δημιουργεί και συγχύσεις με το κηρύκειο, σύμβολο του Ερμή με τους δύο όφεις που βρίσκεται σε όλα τα εμπορικά επιμελητήρια και τα χρηματιστήρια όλου του κόσμου. Αυτό έκαναν και οι Ιταλοί που σχημάτισαν το κηρύκειο του Ερμή που βρίσκεται σήμερα στα βοτσαλωτά σκαλιά της βορειοανατολικής εισόδου του Επαρχείου (Regenza), διότι εκεί κάτω βρίσκονταν γραφεία οικονομικού ενδιαφέροντος.
Ασφαλώς κάποιοι θα το μπερδέψουν με το έμβλημα της Κω, όπως και εγώ πίστευα παλιά. Οι ξένοι που δεν ξέρουν μπορεί και να μπερδέψουν το Δημαρχείο με το χρηματιστήριο. Πιστεύω πως το λογότυπο, τα εμβλήματα και οι σημαίες κάθε Δήμου πρέπει να μελετώνται εις βάθος από ειδικούς πριν χρησιμοποιηθούν, γιατί αυτό είναι η ταυτότητά μας.
Και μόνο το ότι το παρόν σύμβολο δημιουργήθηκε και χρησιμοποιήθηκε την περίοδο της Κατοχής από ξένους, αποτελεί σοβαρό λόγο και αιτία να καταργηθεί και να δημιουργηθεί ένα νέο που να περιέχει τα γνήσια σύμβολα της Κω, να αγκαλιάζει την πόλη και τα χωριά και να αναπαριστά την ιστορία, την οικονομία και τον πολιτισμό μας. Με τόσο πλούσια ιστορία και παράδοση απορώ τι μας εμποδίζει να το κάνουμε.
Εφέτος γιορτάζουμε τα 70 χρόνια από την ύψωση της ελληνικής σημαίας στα Δωδεκάνησα (31/3/1947), μια σημαντική επέτειος που πέρασε «στα ψιλά», ενώ θα έπρεπε να αναλογισθούμε την Κατοχή και τις κακουχίες που πέρασαν οι πρόγονοί μας. Για μια ακόμη φορά η ιστορία μάς διδάσκει. Εκεί είναι η υπερηφάνεια και η ελπίδα μας. Ας τη μελετάμε και ας την αναδείξουμε, σίγουρα θα βγούμε κερδισμένοι.

1

2

 

Αγία Πετρούπολη4

Ο ΣΕΙΣΜΟΣ ΠΕΡΑΣΕ, Ο ΦΟΒΟΣ ΟΧΙ ΑΚΟΜΗ

Ετικέτες

, , ,

cebacf81.jpgGreece48
Ο μεγάλος σεισμός των 6,7R της 21ης/Ιούνιου πέρασε, τραυμάτισε την Κω, αλλά δεν την κατέστρεψε. Το νησί προσπαθεί να ορθοποδήσει μετά από το μεγάλο πλήγμα. Φυσικό ήταν όλοι να ανησυχήσουμε, αυτό είναι μια φυσιολογική και υγιής αντίδραση προστασίας του ατόμου μπροστά σε ένα φυσικό φαινόμενο. Την πρώτη ημέρα σχεδόν όλοι κατέφυγαν σε πεζοδρόμια, πλατείες και πάρκα. Από άνθρωπο σε άνθρωπο όμως η αντίδραση διαφέρει, δεν αντέδρασαν δηλαδή όλοι στον ίδιο βαθμό. Οι περισσότεροι σιγά σιγά επέστρεψαν στα σπίτια τους. Κάποιοι όμως παραμένουν ακόμη σε ανοικτούς χώρους και κοιμούνται έξω, παρασυρμένοι ίσως από φήμες «… για νέο μεγάλο σεισμό κτλ. γιατί το είπε ο τάδε…». Αυτό πλέον δεν αποτελεί την ορθή και υγιή αντίδραση προστασίας. Αποτελεί υπερβολή και ονομάζεται σεισμοφοβία είναι κάτι εντελώς διαφορετικό. Άλλο ο φόβος και άλλο η φοβία. Ο φόβος είναι εκείνο το συναίσθημα που γεννιέται όταν υπάρχει πραγματικός κίνδυνος, πχ. ένας σεισμός και οι μετασεισμικές δονήσεις. Ενώ Φοβία είναι το συναίσθημα που γεννιέται όταν δεν υπάρχει πραγματικός κίνδυνος και είναι προϊόν της φαντασίας μας. Σύμφωνα με την ψυχαναλυτική άποψη η φοβία είναι μία προσπάθεια του ψυχισμού μας να μας προστατέψει από κάποιες βαθύτερες επιθυμίες μας, που βρίσκονται κρυμμένες στο υποσυνείδητό μας. Το Υπερεγώ εμποδίζει αυτές τις (απαγορευμένες) επιθυμίες να εκφρασθούν και έτσι δημιουργείται δυσφορική αντίδραση.
Σύμφωνα με τη Διεθνή Στατιστική Ταξινόμηση των Νόσων και των Σχετικών Προβλημάτων Υγείας ICD-10, η σεισμοφοβία είναι μια ειδική φοβία (F40.2) που προκαλείται από το τραυματικό γεγονός της σεισμικής δόνησης. Σε κάθε φυσική καταστροφή, όπως ο σεισμός, σημασία έχει: Α) το μέγεθος (συνήθως μεγάλο) που ξεπερνά τις φυσιολογικές δυνατότητες του ανθρώπινου ψυχισμού να αντεπεξέλθει. Β) Ο βαθμός της έκθεσης που ορίζει και το βαθμό της διαταραχής. Τα συναισθηματικά στοιχεία που επικρατούν είναι συνήθως: α) η απειλή για τη ζωή του ατόμου. Όταν η καταστροφή είναι ξαφνική και απρόσμενη, β) ο φόβος του θανάτου και γ) η έντονη επιθυμία για απόδραση όπου οι μηχανισμοί άμυνας σε συναγερμό, αναζητούν διεξόδους, προστατεύοντας τον εαυτό μας µε οποιοδήποτε µέσο. Ανάλογα με την προσωπικότητα καθενός, όταν η ψυχική δύναμη που απαιτείται για να ενεργήσει το κάθε άτομο είναι περιορισμένη, τότε μπορεί να υποχωρήσει προς έντονο φόβο ή φοβία.
Τα συμπτώματα ποικίλλουν, αλλά γενικά περιλαμβάνουν:
-Συναισθήματα πανικού, φόβου και ανησυχίας
-Προβλήματα ύπνου
-Κρύα ή ιδρωμένα χέρια ή/και πόδια
-Δύσπνοια
-Ταχυπαλμία
-Αδυναμία να παραμείνει το άτομο ακίνητο και να ηρεμήσει
-Ξηροστομία
-Μούδιασμα ή μυρμήγκιασμα στα χέρια ή τα πόδια
-Ναυτία
-Μυϊκή ένταση
-Ζάλη
-Αργότερα υπνηλία και κόπωση.
Όταν ένα άτομο φτάσει σε σημείο να έχει ψυχοσωματικά συμπτώματα, σημαίνει ότι απαιτεί από το σώμα του να ανταπεξέλθει σε μια «πολύ δύσκολη κατάσταση», δηλαδή να εξωτερικεύσει συναισθήματα, συγκρούσεις, πιέσεις, άλυτα ζητήματα που είναι βαθιά καταχωνιασμένα μέσα του. Διότι τα ψυχοσωματικά συμπτώματα είναι η σωματοποιημένη εξωτερίκευση όλων αυτών των κρυφών συναισθημάτων. Ο φόβος ή η φοβία που διαρκούν, μπορεί να προκαλέσουν μια άλλη διαταραχή που ονομάζεται μετατραυματική διαταραχή. Η διαταραχή αυτή κρατάει περισσότερο. Τα συμπτώματα του μετατραυματικού στρες (F43.1) περιλαμβάνουν συχνούς εφιάλτες και ανεξέλεγκτες αναδρομές στο συμβάν, ενίοτε με αντίδραση πανικού σε υπενθυμίσεις του τραύματος. Ένταση και ανησυχία συχνά υπάρχουν, ιδίως σε στιγμές χαλάρωσης. Συχνά υπάρχει απόσυρση και άρνηση πρωτοβουλιών, σε κάποιες περιπτώσεις και παραισθήσεις (αίσθηση ότι νιώθει δονήσεις σαν σεισμό και σκηνές από το τραυματικό γεγονός).
Η Κλίμακα Καταγραφής Φόβων (FSS-II) συνέβαλε να αναγνωριστούν σημαντικές συσχετίσεις με το γενικό άγχος και τη συναισθηματικότητα. Τα άτομα με γενικότερη προδιάθεση στο άγχος και στο φόβο καταλήγουν ευκολότερα σε φόβους και φοβίες. Γεγονός που αποδεικνύει την ευαλωτότητα αυτών των ατόμων. Για τη διαχείριση φόβου και φοβιών δύο πράγματα χρειάζονται, η πρόληψη και η αντιμετώπιση.
ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ: περιλαμβάνει ψυχοδυναμικές και φαρμακολογικές παρεμβάσεις. Στην αρχική περίοδο κρίσης χορηγούνται αγχολυτικά και αντικαταθλιπτικά φάρμακα. Συγχρόνως τα άτομα πρέπει να εκφράζουν τα συναισθήματα και να μιλούν για το τι τους συνέβη. Αυτό βοηθά το κάθε άτομο να καταφέρει να αποδεχτεί και να ξεπεράσει την τραυματική του εμπειρία. Βεβαίως αυτό θα γίνει όταν το κάθε άτομο νιώσει έτοιμο και στα πλαίσια ενός σωστού και ασφαλούς θεραπευτικού πλαισίου. Η πιο αποτελεσματική θεραπεία είναι η συμβουλευτική και η υποστηρικτική ψυχοθεραπεία. Η γνωσιακή και η ομαδική θεραπεία αποδίδουν επίσης καλά. Σαφώς χρειάζεται η προσπάθεια κι απ’ τον ίδιο τον ασθενή με ειδικές ασκήσεις και θετική σκέψη. Παίρνουμε μέτρα πρόληψης και προστασίας και ακούμε μόνο τα υπεύθυνα άτομα. Ό,τι και αν ακούμε στα ΜΜΕ και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, το φιλτράρουμε με ψυχραιμία. Πάντως σημασία έχει να θυμόμαστε ότι οι περισσότεροι σεισμοί δεν είναι καταστροφικοί, όμως όλοι οι φόβοι και οι φοβίες κουράζουν την ψυχή μας.