Η ΚΩΣ ΤΟΥ OLIVIER RAYET. ΕΝΑ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗΝ ΚΩ ΤΟΥ 1871.

Ετικέτες

, , , , , , , , ,

Εξώφυλο βιβλίου

Greece48

Η καλύτερη περιγραφή της Κω του 19ου αιώνα έγινε από το Γάλλο αρχαιολόγο Οlivier Rayet.
Το βιβλίο, που έγραψαν οι Κώστας Κογιόπουλος, Giuseppina Dilillo-Γιαννίκου και Θεοδόσης Διακογιάννης και επιμελήθηκε η Κόνυ Κοτζαταπάνη, αφορά το Γάλλο αρχαιολόγο Olivier Rayet και τις επισκέψεις του στην Κω το 1870 και 1871. Ο Rayet περιγράφει την αρχαία Κω, αλλά και το νησί τον 19ο αιώνα.
Ο Olivier Rayet με σπουδές στις καλύτερες σχολές της Γαλλίας και μέλος της Γαλλικής Σχολής της Αθήνας επισκέπτεται την Κω το 1871, γνωρίζοντας ήδη τη λαμπρή ιστορία του νησιού. Νέος, μόλις 24 ετών, κινούμενος από το πάθος, αλλά και το θαυμασμό του για την ελληνική ιστορία, οπλισμένος με γνώση και πείσμα ξεκίνησε το ταξίδι του. Όπως γράφει ο ίδιος: Το 1871 πέρασα μια μεγάλη περίοδο στο νησί, που το διέτρεξα από την μία άκρη έως την άλλη. […] Το αποτέλεσμα απ’ αυτά τα δύο ταξίδια σύμφωνα με τη σύγχρονη γεωγραφία, τη στατιστική και την αρχαία τοπογραφία αναφέρω στο έργο μου “Mémoire sur l’île de Kos”.
Με τη μέθοδο του επιστήμονα καταγράφει και εξερευνά όλο το νησί. Σημειώνει και περιγράφει, ό,τι αντικρίζει. Ανακαλύπτει και παρατηρεί, υποθέτει και προτείνει. Οι περιγραφές του είναι αξιόπιστες, ακριβείς και τόσο παραστατικές, που έχεις την εντύπωση ότι κοιτάς φωτογραφίες. Η καθημερινή ζωή εκτίθεται γλαφυρά και αφορά στην πόλη της Κω και κάθε χωριό χωριστά. Ασχολείται με την ονομασία, τη γεωλογική σύσταση, τη γεωφυσική κατάσταση, την κοινωνική ζωή, τον πληθυσμό, τη γεωργία, την κτηνοτροφία, το εμπόριο, τις πρώτες ύλες, τα «βιομηχανικά» προϊόντα, τη Διοίκηση, τους δασμούς και γενικά παρέχει όλες τις πληροφορίες που θα ήθελε κάποιος για να γνωρίσει διαχρονικά την Κω. Ένα μεγάλο μέρος τής πραγματείας αυτής αφορά στην «αρχαία τοπογραφία». Η τεκμηρίωση του κειμένου βασίζεται, εκτός από τη σύγχρονή του βιβλιογραφία, κυρίως σε αρχαίες πηγές. Τα συμπεράσματα από την έρευνά του στην Κω δημοσίευσε το 1876 με τίτλο “Mémoire sur l’île de Kos”.
Θεωρήσαμε ότι το κείμενο αυτό αποτελεί την καλύτερη περιγραφή της Κω μέσα από τα μάτια ενός λαμπρού επιστήμονα, διότι είναι ακριβής και διευκρινιστική, πολύτιμη και πλήρης. Δεν μείναμε στην απλή μετάφραση του πρωτογενούς κειμένου, διότι θα στερούσαμε από τον αναγνώστη τη βαθύτερη κατανόηση της εποχής και των λόγων που ο Rayet ασχολήθηκε με την Κω. Προσπαθήσαμε να προσθέσουμε αρκετά βιογραφικά στοιχεία για το συγγραφέα και την εποχή του. Μας απασχόλησαν οι σπουδές του, η παραμονή του στην Ελλάδα, η Γαλλική Σχολή Αθηνών, η επιστήμη της Αρχαιολογίας και η διαχείριση της πολιτιστικής κληρονομιάς, όπως διαμορφώθηκαν τον 19ο αιώνα.
Παράλληλα οι πολιτικοοικονομικές συνθήκες που καθόρισαν κατά τον 19ο αιώνα την Ευρώπη, την Ελλάδα, την Οθωμανική Αυτοκρατορία και τη Γαλλία, μάς βοηθούν να κατανοήσουμε το διεθνές περιβάλλον της εποχής. Χρήσιμη επίσης είναι μια ματιά στην Κως του 19ου αιώνα, όπως την είδαν και οι άλλοι περιηγητές που πέρασαν από το νησί και προηγήθηκαν του Rayet. Τα κείμενα συνοδεύουν αρκετές φωτογραφίες της προσεισμικής Κω και χάρτες που βοηθούν να εντοπίσουμε αναφορές στο πρωτότυπο κείμενο.
Η απόσταση σχεδόν 150 ετών από το σήμερα μπορεί να μην φαίνεται τόσο μεγάλη σε ιστορικό βάθος, οι αλλαγές όμως που έχουν συμβεί σ’ αυτό το διάστημα στο νησί είναι τεράστιες. Η σημερινή πραγματικότητα είναι εντελώς διαφορετική. Ο Rayet πρακτικά αντικρίζει την Κω του 19ου αιώνα που ελάχιστα διαφέρει από το Μεσαίωνα και την εποχή των Ιπποτών. Η διήγηση του Rayet λειτουργεί σαν μια χρονοκάψουλα που μας μεταφέρει νοερά στο 1871.
Αυτή ήταν η Κως του Olivier Rayet και με το παρόν βιβλίο μας θυμόμαστε και τιμούμε το Γάλλο επιστήμονα‧ είναι το ελάχιστο που μπορεί να κάνει η Κως για τον Olivier Rayet.

 

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Προλογικό σημείωμα

Α΄ ΜΕΡΟΣ: ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Συγγραφέας Κώστας Κογιόπουλος

Ο Olivier Rayet και η εποχή του

1) Ο κόσμος τον 19ο αιώνα. Εισαγωγή στη σύγχρονη εποχή

Ι. Η Ευρώπη και ο κόσμος τον 19ο αιώνα

Α) Η ευπαθής ισορροπία

Β) Η «Άνοιξη» των εθνών, οι εξεγέρσεις του 1848

α) Η εποχή των Επαναστάσεων (1775-1848)

β) Η εποχή του Κεφαλαίου (1848-1875)

γ) Η εποχή των Αυτοκρατοριών (1875-1914)

Γ) Βιομηχανική Επανάσταση και κοινωνικές αλλαγές

Δ) Η Ελλάδα τον 19ο αιώνα

Ε) Η Οθωμανική Αυτοκρατορία στον 19ο αιώνα

Στ) Η Γαλλία στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα

2) Η Κως τον 19ο αιώνα μέσα από τα μάτια των περιηγητών πριν τον Olivier Rayet

Η αρχή της ελληνικής Αρχαιολογίας

Η Γαλλική Σχολή της Αθήνας και οι ξένες Αρχαιολογικές Σχολές

Η προστασία της αρχαίας ελληνικής κληρονομιάς

Α) Ελλάδα

Β) Οθωμανική Αυτοκρατορία. Ο νόμος περί αρχαιοτήτων

Β΄ ΜΕΡΟΣ: ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

Συγγραφέας Giuseppina Dilillo-Γιαννίκου

Βιογραφία του Olivier Rayet

Ο Olivier Rayet από τον Salomon Reinach

Γ΄ ΜΕΡΟΣ: ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΤΟΥ OLIVIER RAYET

Συγγραφέας Θεοδόσης Διακογιάννης

Υπόμνημα για το νησί της Κω

Σχόλια και παρατηρήσεις στο κείμενο του Olivier Rayet

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ – ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΓΡΑΦΙΑ (επιμ.: Κώστας Κογιόπουλος)

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

 

 

 

Advertisements

ΠΑΝΑΓΙΑ Η ΠΑΛΑΤΙΑΝΗ ΣΤΗΝ ΚΕΦΑΛΟ ΤΗΣ ΚΩ. Η ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΑΠ’ ΤΟ ΔΩΔΕΚΑΘΕΟ ΣΤΟ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟ

Ετικέτες

, , , ,

DSC_9349 copy

Greece48

DSC_9242 B

«Είπατε τω βασιλεί, χαμαί πέσε δαίδαλος αυλά, ουκέτι Φοίβος έχει καλύβαν, ου μαντίδα δάφνην, ου παγάν λαλεούσαν, απέσβετο και λάλον ύδωρ». Είναι ο τελευταίος χρησμός του Μαντείου των Δελφών σύμφωνα με το θρύλο. Ο ελληνορωμαϊκός κόσμος πεθαίνει το 392 μ.Χ. Η μεταβολή στην πίστη των ανθρώπων στην Κω μετά την επικράτηση του Χριστιανισμού είχε επιπτώσεις και στα λατρευτικά κτήρια της παλιάς θρησκείας. Όσα είχαν απομείνει με τους ελάχιστους πιστούς του Δωδεκάθεου μετατρέπονταν σε ναούς της νέας θρησκείας. Οι σεισμοί κατέστρεψαν την ελληνιστική-ρωμαϊκή Κω. Το 469 μ.Χ. περίπου, επί Αυτοκράτορα του Βυζαντίου Λέοντα Α΄, δυνατός σεισμός προκάλεσε μεγάλη καταστροφή κτηρίων και μάλιστα θρησκευτικών, που πιθανά είχαν χάσει από καιρό τη θρησκευτική λειτουργία τους . Η τελική εγκατάλειψή τους, που επήλθε ύστερα από μεθοδική αφαίρεση υλικού και παράλληλα δραστική αλλαγή χρήσης, έδωσε το τελειωτικό κτύπημα στην αρχαία θρησκεία και τον παλιό κόσμο. Την εποχή εκείνη αρχίζει το ξεκίνημα της οικοδομικής εκείνης περιόδου, που μπορεί να ονομαστεί «Πρωτοχριστιανική», όπως γράφει ο Morricone, αφού ο νέος αυτός χαρακτηρισμός δόθηκε ακριβώς για την ανοικοδόμηση μεγάλου αριθμού εκκλησιών βασιλικού ρυθμού στην πόλη και σ’ όλο το νησί. Είναι η εποχή (Ε΄ και ΣΤ΄ αι.) που εξαφανίζονται οριστικά τα ελληνιστικά κτήρια που απόμειναν μετά τους σεισμούς, ενώ πολλά ειδωλολατρικά κτίσματα μετατράπηκαν σ’ εκκλησιές και το νησί αποκτά αποφασιστικά χριστιανική φυσιογνωμία. Δημιουργήθηκαν οι μεγάλες βασιλικές του 6ου αιώνα, σχεδόν όλες στα ερείπια ειδωλολατρικών ναών.

DSC_9267B

DSC_9247B

DSC_9243 B

Ο Ιάκωβος Ζαρράφτης γράφει:
«Προϊόντως δε του χρόνου όλαι πάλιν αι χώραι κατεπληρώθησαν οικημάτων ευπρεπών επί των πρώτων θεμελίων. Αι πεδιάδες και όλα τα καλά αυτής τοπία. Όλ’ οι δήμοι επανήρχισαν επ’ ολίγον να επανθώσιν. Ο δήμος Φυξιωτών, αφού είχεν αναδεχθή τον χριστιανισμόν, μετέβαλε τον μεν ναόν του Διονύσου εις εκκλησίαν τού Αγ. Παύλου, ου ερείπια τινα μετά του ονόματος σώζοντ’ έτι και τον ναόν του Φύξιου Απόλλωνος εις εκκλ. του Αγ. Ιωάννου εν θέσει λεγομένη του Καππαμά κλπ.
Ο δήμος Αλεντίων και Πέλλης μετά του χωρίου Εμβαθρικού και των δύο κατά τας πεδιάδας ιπποστασίων πεδινών περιτετειχισμένων μετέβαλον τους εθνικούς Δωδεκάθεον κλπ. εις εκκλησίας 12 Αποστόλων, Αγ. Γεωργίου, Αγ. Δημητρίου, Αγ. Κλαυδίαν (Αγιάκλαυτην) κτλ. Ο δήμος Ιππιοτών, όπου μετέβαλον τον ναόν του Πανός εις εκκλησίαν του Αγ. Ιωάννου και άλλους ναούς εις άλλας εκκλησίας.
Ο δήμος Αλισαρνατών, όπου φαίνεται ότι ευθύς από την παραδοχήν του χριστιανισμού εχάλασαν εκ θεμελίων τον επί του Θόλου ίσως όντα ναόν του Απόλλωνος, και ωκοδόμησαν επί νέων θεμελίων την τρισυπόστατον ευρύχωρον εκκλησίαν Αγίαν Θεότητα, ήτοι Αγίαν Τριάδα. Τα εις τες Καμάρες και Περιγιαλίτην, χωρία ανοικισθέντα τότε ανωκοδόμησαν μεγάλας εκκλησίας, ων τα ερείπια σώζοντ’ έτι. Ο δήμος Αντιμαχιδών, Αρχιδών και Αιγηλίων, όπου μετέβαλον τους ναούς του ΙΙασίου Απόλλωνος εις το λεγόμενον Πισί, του επί της όχθης του Κυπαρίσσου ναού, ένθα επανηγυρίζετο η Ανάληψις της Ράβδου, εις εκκλησίας Αγ. Γεώργιον, εις Ανάληψιν του Χριστού κλπ. Εν τοις δήμοις ομολογούσιν ημίν συν άλλοις επιγραφαί, ότι «Καθιέρωσαν Τιβέριον Κλαύδιον Γερμανόν Καίσαρα Σεβαστόν». Και « … ετείμησαν ανδριάντος αναστάσει και άλλαις τιμαίς Αυρήλιον Ρούφον» κλπ. Και ο δήμος Ισθμιωτών, όπου πολλοί ναοί μετεβλήθησαν εις εκκλ. Παναγίαν Παλατιανήν, Αγ. Στέφανον κλπ. ένθα πριν έθυον τω «Ασκληπιώ εν Ίσθμώ, Υγιεία, Εκάτα, Ιστία … Αφροδίτα … ΙΙοτειδάνι … Απόλλωνι … Ικάδι θεών ματρί …».
Η Παναγιά Παλατιανή ακολούθησε τη μοίρα των άλλων ναών της καταπίπτουσας θρησκείας. Η περίπτωσή της είναι ειδική, διότι διατηρήθηκε σχεδόν ολόκληρος ο παλαιός ναός του Διονύσου, που απλώς μετατράπηκε σε χριστιανικό.

DSC_9262 copy
Πάλι ο Ι. Ζαρράφτης γράφει: Εις τα Παλάτια είναι η Παλατιανή Παναγία ιδρυμένη επί μιας των γωνιών του αρχαίου ναού του Διονύσου, ου η αναγνώρισις διεπιστώθη υπό των ανασκαφών του 1901, ότε πολλάς εύρομεν επιγραφές και αγάλματα ηκρωτηριασμένα μετά συντριμμάτων πολλών. Εκεί πλησίον υπάρχει πηγή αρχαία μετασκευασμένη επί Ελληνορωμαϊκών χρόνων, είτα επί Σταυροφόρων και τελευταία επί Τούρκων.
Την καλύτερη περιγραφή κάνει ο Γάλλος αρχαιολόγος Olivier Rayet που επισκέφθηκε την Κω και μας άφησε μια σημαντική μαρτυρία. Ο Rayet γράφει: Το επόμενο ακρωτήριο που φέρει χαρακτηριστικά το όνομα «τα παλάτια» είναι σκεπασμένο από ερείπια. Στην κορυφή του λόφου η εκκλησία της Παναγίας της Παλατιανής, είναι χτισμένη πάνω στα ερείπια ενός αρχαίου ναού, κατασκευασμένη από φαρδιές πλάκες μιας γκρίζας πέτρας που μοιάζει αρκετά με το peperino, αλλά πιο σκληρή. Αυτός ο ναός ήταν Δωρικού ρυθμού και από ό,τι μπορούμε να υπολογίσουμε χωρίς να κάνουμε ανασκαφή, άπτερος, πρόστυλος. Η είσοδος, όπως στους πιο αρχαίους ναούς, ήταν γυρισμένη στη δύση. Παραμένουν μόνο μερικά από τα πλευρικά τοιχώματα, ορισμένα τύμπανα (τμήματα από κίονες) από αναποδογυρισμένες κολώνες, ένα κιονόκρανο ολόκληρο και θραύσματα των δύο ή τριών άλλων τοίχων, τρίγλυφα και υδρορροές. Η διατηρημένη πλευρά του τοίχου του σηκού, είναι στη λιγότερο καταστραμμένη πλευρά μήκους 12,5 μέτρα. Πιθανώς αυτός ο τοίχος να είχε προηγουμένως 1,5 με 2 μέτρα περισσότερο. Το κιονόκρανο έχει 1,5 μέτρο περιφέρεια στο λαιμό στολισμένο με τρία δακτυλίδια. Τα τρίγλυφα έχουν 48 εκατοστά ύψος και 32 εκατοστά συνολικό μήκος. Εκτός από τα θραύσματα που βρίσκουμε σκορπισμένα στο έδαφος γύρω από το ναό, υπάρχει ένας μεγάλος αριθμός από αυτά εντοιχισμένος στους τοίχους των σπιτιών της Κεφάλου. Όλα αυτά τα αρχιτεκτονικά κομμάτια θυμίζουν με το στιλ τους, τα αντίστοιχα κομμάτια από το ναό της Αίγινας.
Γύρω από το ναό βρίσκουμε ένα πολύ μεγάλο αριθμό από επιγραφές που δυστυχώς οι περισσότερες καταστράφηκαν κάτω από το σφυρί των μαστόρων της πέτρας (πελεκάνων). Μεταξύ αυτών που παραμένουν ακόμα μέσα στην εκκλησία και στα γειτονικά χωράφια, ακόμα και μέσα στο σπιτάκι του καλόγερου που φυλάει τα κλειδιά της Παναγίας, οι μεν είναι απλά επιτάφιες ενώ οι υπόλοιπες δημόσια τιμητικά ψηφίσματα. Ένα θραύσμα που είναι αδύνατο να επανασυνδεθεί, αναφέρεται στη λατρεία του Διονύσου. Σε αυτόν το θεό θα ήταν αφιερωμένος ο ναός.

Παναγιά παλατιανή

Το εκκλησάκι έστεκε όρθιο μέχρι το σεισμό του 1956 που κατέπεσε η στέγη του και ερημώθηκε.

DSC_9280B

DSC_9286 copyDSC_9258B

ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΙΣ 10 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 1948 ΕΓΙΝΕ ΣΤΟΝ OHE Η ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

Ετικέτες

, ,

 

αδ2

Greece48
Με το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου το ανθρώπινο είδος βγήκε από μια καταστροφή που δεν είχε γνωρίσει η ανθρωπότητα ποτέ στην ιστορία της. Περίπου 80.000.000 νεκροί, ακόμη περισσότεροι τραυματίες και το Ολοκαύτωμα που έφερε την ανθρωπότητα στη χαμηλότερη ιστορική στιγμή της. Ο μισός πλανήτης κατεστραμμένος. Μετά το τεράστιο σοκ η ανθρωπότητα μέσα από τα ερείπιά της βρήκε το θάρρος να πει ποτέ ξανά στην προσπάθεια να σταματήσει το μίσος και τις διαχωριστικές γραμμές μεταξύ των ανθρώπων και των κρατών.
Σε αυτή την προσπάθεια εντάσσεται «η Οικουμενική Διακήρυξη για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα» που υιοθετήθηκε από την απόφαση 217 A (III) της Γενικής Συνέλευσης του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών στις 10 Δεκεμβρίου 1948. Στο προοίμιό της αναφέρει:
«Επειδή η αναγνώριση της αξιοπρέπειας, που είναι σύμφυτη σε όλα τα μέλη της ανθρώπινης οικογένειας, καθώς και των ίσων και αναπαλλοτρίωτων δικαιωμάτων τους αποτελεί το θεμέλιο της ελευθερίας, της δικαιοσύνης και της ειρήνης στον κόσμο.
Επειδή η παραγνώριση και η περιφρόνηση των δικαιωμάτων του ανθρώπου οδήγησαν σε πράξεις βαρβαρότητας, που εξεγείρουν την ανθρώπινη συνείδηση, και η προοπτική ενός κόσμου όπου οι άνθρωποι θα είναι ελεύθεροι να μιλούν και να πιστεύουν, λυτρωμένοι από τον τρόμο και την αθλιότητα, έχει διακηρυχθεί ως η πιο υψηλή επιδίωξη του ανθρώπου.
Επειδή έχει ουσιαστική σημασία να προστατεύονται τα ανθρώπινα δικαιώματα από ένα καθεστώς δικαίου, ώστε ο άνθρωπος να μην αναγκάζεται να προσφεύγει, ως έσχατο καταφύγιο, στην εξέγερση κατά της τυραννίας και της καταπίεσης».
Οι μέγιστες ηθικές Αρχές για κάθε άνθρωπο που είναι αυτονόητες σε όλα τα μέλη της ανθρώπινης οικογένειας, αποτελεί το θεμέλιο για την ειρήνη και συνεργασία στον κόσμο.
Η ανθρωπότητα μάχεται συνέχεια για να βρει μια λύση συνύπαρξης. Από τους αρχαίους Έλληνες μέχρι τον Χριστιανισμό: «ὃ σὺ μισεῖς ἑτέρῳ μὴ ποιήσεις». Από τον Ούγκο Γκρότιους, μέχρι τον Διαφωτισμό και τη Διακήρυξη των Δικαιωμάτων τού Ανθρώπου και του Πολίτη που ψηφίστηκε το 1789 κατά την περίοδο της Γαλλικής Επανάστασης. Η τραγικότητα της ανθρώπινης Βαβέλ συνεχίζεται. Από τον Θουκυδίδη μέχρι τους φιλόσοφους του 17ου και 18ου αιώνα, που διαπίστωναν, με οδύνη, την ύπαρξη διεθνούς αναρχίας που καθιστούσε τον πόλεμο καθημερινή πραγματικότητα. Όπως έλεγε ο Χομπς. «Η ζωή είναι βίαιη, κτηνώδης και σύντομη». Ο πόλεμος συνεχίζεται παρά τις θεωρίες της ισορροπίας ισχύος από την εποχή του Ρισελιέ μέχρι τον Βίσμαρκ. Οι ανταγωνισμοί, η αποικιοκρατία και οι μεγάλες κοινωνικές ανισότητες έφεραν τις επαναστατικές θεωρίες του Μαρξ. Έγιναν μεν αλλαγές, δεν σταμάτησαν όμως τον πόλεμο.
Μετά την Οικουμενική Διακήρυξη για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα γεννήθηκε μια ελπίδα, αλλά η σημερινή πραγματικότητα την κάνει να μοιάζει μάλλον με ουτοπία. Μέχρι και σήμερα το ύψιστο ηθικό κείμενο της ανθρωπότητας δεν εφαρμόστηκε σε όλα τα άρθρα του, εξαιρώντας μόνο εκείνο της περιουσίας και αυτό όχι πάντα. Πολιτικές, θρησκευτικές και άλλες σκοπιμότητες συνεχώς το αγνοούν. Η συχνή επίκληση του αποδεικνύει πόσο συχνά καταπατείται.
Η ανασφάλεια και ο φόβος συχνά μάς κάνει να κλείνουμε τα μάτια στην αδικία και τη δυστυχία για εμάς και τους άλλους. Αναφέρω το πρώτο άρθρο της Οικουμενικής Διακήρυξης: « Όλοι οι άνθρωποι γεννιούνται ελεύθεροι και ίσοι στην αξιοπρέπεια και τα δικαιώματα. Είναι προικισμένοι με λογική και συνείδηση και οφείλουν να συμπεριφέρονται μεταξύ τους με πνεύμα αδελφοσύνης». Ακούγεται τόσο όμορφο, όλοι το πιστεύουν, όλοι θα το ήθελαν, όμως ελάχιστοι το εφαρμόζουν. Αυτό είναι ενάντια σε κάθε λογική και σε κάθε θρησκεία, όμως το αγνοούμε. Γιατί? Διότι περισσότερο φοβόμαστε παρά αγαπάμε.
Στην ψυχανάλυση το φροϋδικό «Εκείνο» που έχουμε κατά τη γέννηση εξελίσσεται στο δομημένο «Εγώ». Με την ανάπτυξή του και τις ενορμήσεις δημιουργούνται υπαρξιακές ανησυχίες και φόβοι που οδηγούν στους μύθους επιβίωσης. Αυτό είναι κυρίως ατομική ενέργεια με κοινωνικές προεκτάσεις. Η ανάγκη αυτή είναι καθαρά συναισθηματική, ελάχιστα λογική. Έτσι εξηγείται η προβολή της επιθετικότητας στον άλλο. Ο εσωτερικός φόβος μάς εγκλωβίζει, έτσι ο καθένας ζει μόνος του στη δική του αλήθεια, στο δικό του άλλοθι, η αποξένωση καταστρέφει κάθε ελπίδα για συνεργασία και γεννά κατάθλιψη ή επιθετικότητα.
Σήμερα η Οικουμενική Διακήρυξη δεν είναι νομικά δεσμευτικό έγγραφο, έγινε βέβαια η βάση για τα Ατομικά και Πολιτικά Δικαιώματα και το Διεθνές Σύμφωνο για τα Οικονομικά, Κοινωνικά και Πολιτιστικά Δικαιώματα. Αυτό όμως είναι κάτι συνεχώς ζητούμενο. Ο σπουδαίος Ιταλός φιλόσοφος, πολιτειολόγος και πολιτικός Noberto Bobbio έλεγε: «Τα δικαιώματά μας δεν είναι παρά τα καθήκοντα των άλλων προς εμάς». Δεν ζούμε σε κοινωνία αγγέλων. Μπορεί μέσα μας κατά Φρόιντ να υπάρχει το ένστικτο του θανάτου, υπάρχει όμως και το ένστικτο της ζωής.
Γι’ αυτό από εμάς, δηλαδή το ανθρώπινο ζώο, εξαρτάται αν θα συνεχίσει να υπάρχει ζωή σ’ αυτόν τον πλανήτη ή όχι. Δεν υπάρχει άλλος δρόμος, εκτός της συνύπαρξης, που ξεκινά από εμάς μέχρι όλη την ανθρώπινη κοινωνία. Μας αρέσει ή δεν μας αρέσει, ας βρούμε πως θα γίνει αυτό.