ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΙΣ 10 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 1948 ΕΓΙΝΕ ΣΤΟΝ OHE Η ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

Ετικέτες

, ,

 

αδ2

Greece48
Με το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου το ανθρώπινο είδος βγήκε από μια καταστροφή που δεν είχε γνωρίσει η ανθρωπότητα ποτέ στην ιστορία της. Περίπου 80.000.000 νεκροί, ακόμη περισσότεροι τραυματίες και το Ολοκαύτωμα που έφερε την ανθρωπότητα στη χαμηλότερη ιστορική στιγμή της. Ο μισός πλανήτης κατεστραμμένος. Μετά το τεράστιο σοκ η ανθρωπότητα μέσα από τα ερείπιά της βρήκε το θάρρος να πει ποτέ ξανά στην προσπάθεια να σταματήσει το μίσος και τις διαχωριστικές γραμμές μεταξύ των ανθρώπων και των κρατών.
Σε αυτή την προσπάθεια εντάσσεται «η Οικουμενική Διακήρυξη για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα» που υιοθετήθηκε από την απόφαση 217 A (III) της Γενικής Συνέλευσης του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών στις 10 Δεκεμβρίου 1948. Στο προοίμιό της αναφέρει:
«Επειδή η αναγνώριση της αξιοπρέπειας, που είναι σύμφυτη σε όλα τα μέλη της ανθρώπινης οικογένειας, καθώς και των ίσων και αναπαλλοτρίωτων δικαιωμάτων τους αποτελεί το θεμέλιο της ελευθερίας, της δικαιοσύνης και της ειρήνης στον κόσμο.
Επειδή η παραγνώριση και η περιφρόνηση των δικαιωμάτων του ανθρώπου οδήγησαν σε πράξεις βαρβαρότητας, που εξεγείρουν την ανθρώπινη συνείδηση, και η προοπτική ενός κόσμου όπου οι άνθρωποι θα είναι ελεύθεροι να μιλούν και να πιστεύουν, λυτρωμένοι από τον τρόμο και την αθλιότητα, έχει διακηρυχθεί ως η πιο υψηλή επιδίωξη του ανθρώπου.
Επειδή έχει ουσιαστική σημασία να προστατεύονται τα ανθρώπινα δικαιώματα από ένα καθεστώς δικαίου, ώστε ο άνθρωπος να μην αναγκάζεται να προσφεύγει, ως έσχατο καταφύγιο, στην εξέγερση κατά της τυραννίας και της καταπίεσης».
Οι μέγιστες ηθικές Αρχές για κάθε άνθρωπο που είναι αυτονόητες σε όλα τα μέλη της ανθρώπινης οικογένειας, αποτελεί το θεμέλιο για την ειρήνη και συνεργασία στον κόσμο.
Η ανθρωπότητα μάχεται συνέχεια για να βρει μια λύση συνύπαρξης. Από τους αρχαίους Έλληνες μέχρι τον Χριστιανισμό: «ὃ σὺ μισεῖς ἑτέρῳ μὴ ποιήσεις». Από τον Ούγκο Γκρότιους, μέχρι τον Διαφωτισμό και τη Διακήρυξη των Δικαιωμάτων τού Ανθρώπου και του Πολίτη που ψηφίστηκε το 1789 κατά την περίοδο της Γαλλικής Επανάστασης. Η τραγικότητα της ανθρώπινης Βαβέλ συνεχίζεται. Από τον Θουκυδίδη μέχρι τους φιλόσοφους του 17ου και 18ου αιώνα, που διαπίστωναν, με οδύνη, την ύπαρξη διεθνούς αναρχίας που καθιστούσε τον πόλεμο καθημερινή πραγματικότητα. Όπως έλεγε ο Χομπς. «Η ζωή είναι βίαιη, κτηνώδης και σύντομη». Ο πόλεμος συνεχίζεται παρά τις θεωρίες της ισορροπίας ισχύος από την εποχή του Ρισελιέ μέχρι τον Βίσμαρκ. Οι ανταγωνισμοί, η αποικιοκρατία και οι μεγάλες κοινωνικές ανισότητες έφεραν τις επαναστατικές θεωρίες του Μαρξ. Έγιναν μεν αλλαγές, δεν σταμάτησαν όμως τον πόλεμο.
Μετά την Οικουμενική Διακήρυξη για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα γεννήθηκε μια ελπίδα, αλλά η σημερινή πραγματικότητα την κάνει να μοιάζει μάλλον με ουτοπία. Μέχρι και σήμερα το ύψιστο ηθικό κείμενο της ανθρωπότητας δεν εφαρμόστηκε σε όλα τα άρθρα του, εξαιρώντας μόνο εκείνο της περιουσίας και αυτό όχι πάντα. Πολιτικές, θρησκευτικές και άλλες σκοπιμότητες συνεχώς το αγνοούν. Η συχνή επίκληση του αποδεικνύει πόσο συχνά καταπατείται.
Η ανασφάλεια και ο φόβος συχνά μάς κάνει να κλείνουμε τα μάτια στην αδικία και τη δυστυχία για εμάς και τους άλλους. Αναφέρω το πρώτο άρθρο της Οικουμενικής Διακήρυξης: « Όλοι οι άνθρωποι γεννιούνται ελεύθεροι και ίσοι στην αξιοπρέπεια και τα δικαιώματα. Είναι προικισμένοι με λογική και συνείδηση και οφείλουν να συμπεριφέρονται μεταξύ τους με πνεύμα αδελφοσύνης». Ακούγεται τόσο όμορφο, όλοι το πιστεύουν, όλοι θα το ήθελαν, όμως ελάχιστοι το εφαρμόζουν. Αυτό είναι ενάντια σε κάθε λογική και σε κάθε θρησκεία, όμως το αγνοούμε. Γιατί? Διότι περισσότερο φοβόμαστε παρά αγαπάμε.
Στην ψυχανάλυση το φροϋδικό «Εκείνο» που έχουμε κατά τη γέννηση εξελίσσεται στο δομημένο «Εγώ». Με την ανάπτυξή του και τις ενορμήσεις δημιουργούνται υπαρξιακές ανησυχίες και φόβοι που οδηγούν στους μύθους επιβίωσης. Αυτό είναι κυρίως ατομική ενέργεια με κοινωνικές προεκτάσεις. Η ανάγκη αυτή είναι καθαρά συναισθηματική, ελάχιστα λογική. Έτσι εξηγείται η προβολή της επιθετικότητας στον άλλο. Ο εσωτερικός φόβος μάς εγκλωβίζει, έτσι ο καθένας ζει μόνος του στη δική του αλήθεια, στο δικό του άλλοθι, η αποξένωση καταστρέφει κάθε ελπίδα για συνεργασία και γεννά κατάθλιψη ή επιθετικότητα.
Σήμερα η Οικουμενική Διακήρυξη δεν είναι νομικά δεσμευτικό έγγραφο, έγινε βέβαια η βάση για τα Ατομικά και Πολιτικά Δικαιώματα και το Διεθνές Σύμφωνο για τα Οικονομικά, Κοινωνικά και Πολιτιστικά Δικαιώματα. Αυτό όμως είναι κάτι συνεχώς ζητούμενο. Ο σπουδαίος Ιταλός φιλόσοφος, πολιτειολόγος και πολιτικός Noberto Bobbio έλεγε: «Τα δικαιώματά μας δεν είναι παρά τα καθήκοντα των άλλων προς εμάς». Δεν ζούμε σε κοινωνία αγγέλων. Μπορεί μέσα μας κατά Φρόιντ να υπάρχει το ένστικτο του θανάτου, υπάρχει όμως και το ένστικτο της ζωής.
Γι’ αυτό από εμάς, δηλαδή το ανθρώπινο ζώο, εξαρτάται αν θα συνεχίσει να υπάρχει ζωή σ’ αυτόν τον πλανήτη ή όχι. Δεν υπάρχει άλλος δρόμος, εκτός της συνύπαρξης, που ξεκινά από εμάς μέχρι όλη την ανθρώπινη κοινωνία. Μας αρέσει ή δεν μας αρέσει, ας βρούμε πως θα γίνει αυτό.

Advertisements

H EMMA CALDERINI ΚΑΙ ΟΙ ΚΩΑΚΕΣ ΦΟΡΕΣΙΕΣ

Ετικέτες

, , , ,

emma-calderini

Greece48

H Εmma Calderini υπήρξε μία από τις μεγαλύτερες Ιταλίδες ενδυματολόγους με παγκόσμια αναγνώριση. Ένα πολύπλευρο ταλέντο. Γεννήθηκε στη Ραβέννα στις 13 Φεβρουαρίου 1899 από τους Dario και Lucia Leoni. Σπούδασε στην Παιδαγωγική Ακαδημία, στη Σχολή Καλών Τεχνών και στο Ωδείο “G. Verdi” (ήταν δεξιοτέχνης της άρπας). Το 1920 άρχισε να συνεργάζεται με ιταλικά γυναικεία περιοδικά, όπως τα Lidel, Moda και Grazia ως αρθρογράφος και ειδικεύονταν στην ιστορία της ένδυσης. Ήταν παράλληλα σχεδιάστρια μόδας. Το 1922 μετακόμισε στο Μιλάνο, όπου συνέχισε τη δημοσιογραφική της δραστηριότητα ως συντάκτης στις Alba, Domenica del Corriere και Ambrosiano. Οι πρώτες της παρουσιάσεις ως ενδυματολόγος χρονολογούνται από το 1928, όταν συμμετείχε στην παράσταση «Άλκηστη» του Ευριπίδη στο Ελληνικό Θέατρο στο Agrigento και στις δύο τραγωδίες του ελληνιστή E. Romagnoli, το «Μυστήριο της Περσεφόνης» και το «Άρμα του Διονύσου» στο Licinium di Erba.
Με τα κοστούμια της Calderini επιτεύχθηκε η πραγματική αναπαράσταση του κλασικού κόσμου. Επιλέχθηκε από τη Ruskaja, η οποία της ανέθεσε τα σχέδια των κουστουμιών του μπαλέτου της, επιβάλλοντάς την σύμφωνα με τον Prampolini ως μία από τις νεότερες ενδυματολόγους του ιταλικού Θεάτρου, δίπλα στους B. Munari, L. Veronesi, Maria Signorelli και Titina Rota. Η ικανότητά της στα έγχρωμα σκίτσα της να αποδίδει στα μοντέλα της τη φυσικότητα, μένοντας πιστή στην ενδυματολογική παράδοση την έκανε μοναδική. Υπήρξε σημαντική ερευνήτρια της ιταλικής φορεσιάς, με αξιόλογο έργο στη θεατρική ενδυματολογία. Εργάστηκε σε όλα τα είδη του θεάτρου, την όπερα, την τραγωδία, την κωμωδία, δημιουργώντας κουστούμια, σύμφωνα με την ατμόσφαιρα και με το ιστορικό πλαίσιο του κειμένου.
Το 1930 υπέγραψε τα κοστούμια για το “Le furie di Arlecchino” του A. Lualdi και “Dispettosi amanti” του A. Parelli. Το 1932 σκηνοθέτησε την “La Vedova scaltra” στο θέατρο Valle της Ρώμης. Το επόμενο έτος δημιούργησε τα κοστούμια για τις παραστάσεις του μπαλέτου της Maria Gambarelli. Το 1934 ολοκλήρωσε την έρευνά της για τις τοπικές φορεσιές της Ιταλίας “Il costume popolare in Italia”, ένα έργο σταθμός που εξέδωσε ο οίκος Sperling και Kupfer του Μιλάνου.

il-costume-popolare
Η λαϊκή φορεσιά στην Ιταλία είναι μια σημαντική συλλογή με σχέδια που έκανε στις μακροχρόνιες έρευνές της, με ευφυή χρήση του ιστορικού υλικού σε πρωτότυπες ή καινοτόμες προτάσεις. Μετά απ’ αυτό το βιβλίο, το 1935 ανέλαβε το έργο της αναδιάταξης του Ιταλικού Εθνογραφικού Μουσείου της Villa d’Este στο Tivoli. Σκίτσα της παρουσιάστηκαν στη Διεθνή Έκθεση Σκηνογραφίας που πραγματοποιήθηκε το 1936 στην VI Triennale του Μιλάνου. Το 1937, καθιερωμένη πλέον στο χώρο της εθνογραφίας και της ενδυματολογίας, στάλθηκε στα Δωδεκάνησα για να δημιουργήσει το τμήμα τοπικών φορεσιών του Λαογραφικού Μουσείου της Ρόδου. Απ’ αυτή την εργασία της έχουμε και τα σκίτσα για τις λαϊκές φορεσιές της Δωδεκανήσου.

Νυφική στολή της κω β  Μουσουλμάνος της Κω 2 β

Αριστερά: Νυφικό της Κω.            Δεξιά: Ενδυμασία Μουσουλμάνου της Κω.

Χωρική του Πυλιού β Αγρότησα της Κεφάλου β

Αριστερά:Στολή χωρικής από το Πυλί.  Δεξιά: Στολή χωρικής από την Κέφαλο

Το ίδιο έτος επέστρεψε στο θέατρο με τα κοστούμια για το “La finestra” του V. Alfieri, το έργο με το οποίο εγκαινιάστηκε στη Ρώμη το θέατρο των Τεχνών. Τα επόμενα χρόνια συνεργάστηκε με την “Compagnia del Arte”. Ανέλαβε διάφορα έργα “Al di là dell’orizzonte” του O’ Neill, “Cavalleria rusticana” και “La lupa” του Verga, “La nuova colonia” του Pirandello, “Regina di Maggio” του M. Kalbeck για το Teatro delle Arti το 1941. Συμμετείχε επίσης σε γνωστά σχήματα: Borboni, Adani, Gramatica και σε ορισμένες δραστηριότητες του Πανεπιστημίου της Ρώμης. Κατά τη διάρκεια του πολέμου συμμετείχε στη δημιουργία πολλών ταινιών: “Boccaccio” και “Il cavaliere di Kruya” το 1940, “Quattro passi fra le nuvole” το 1942 και “La danza del fuoco” το 1943.
Μετά τον πόλεμο πήρε μέρος σε ενδιαφέρουσες παραγωγές: “Macbeth” και «Οιδίπους Τύραννος» το 1945 για το θίασο “Compagnia dei grandi Spettacoli”. Το 1947 για το “Assassinio nella Cattedrale” του T. Eliot δημιούργησε κουστούμια “di un’ indovinata austera semplicità” (Carelli), για το “Mirra Efros” του J.M. Gordin για το θίασο Pavlova, για το “Intermezzo” του J. Giraudoux το 1950 «κουστούμια di gustoso estro”, για το “Il ballo dei ladri” του J. Anouilh και το “Apollo di Bellac” του Giraudoux για το “Il Piccolo Teatro di Milano” το 1952 και το 1953. Από το 1950 και μέχρι το 1955 υπήρξε μόνιμη συνεργάτης του “Teatro Massimo” του Palermo, όπου επέστρεψε το 1972 για το σχεδιασμό κοστουμιών για τον Andrea Chenier. Αυτή υπήρξε και η τελευταία της δουλειά. Το 1962 δημοσιεύει, πάντα στον εκδοτικό οίκο Sperling και Kupfer, το βιβλίο “Acconciature antiche e moderne” με φορεσιές από την αρχαία Ελλάδα μέχρι σήμερα.
Πέθανε στις 5 Μαρτίου 1975 στο Medesano (Πάρμα).

ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΡΥΜΟΤΟΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΤΗΣ ΚΩ ΤΟ 1928 ΚΑΙ Η ΠΡΩΤΗ ΥΠΕΡΑΣΤΙΚΗ ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΑ

Ετικέτες

, , , , , , , , , , , ,

Χάρτης 1929 α1

Greece48

Η ΠΡΟΣΕΙΣΜΙΚΗ ΕΞΟΔΟΣ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ. Η ΝΕΑ ΠΟΡΤΑ (YENI KAPU, PORTA NUOVA)
Η προσεισμική Κως ήταν μια τυπική οθωμανική πόλη με στενούς δρόμους στους οποίους ήταν αδύνατον να κυκλοφορήσουν μηχανοκίνητα οχήματα. Οι δυτικές συνοικίες της πόλης ήταν Μουσουλμανικές, ενώ οι κεντρικές, οι ανατολικές και η τειχισμένη πόλη (χώρα) ήταν Χριστιανικές με μικρό αριθμό Εβραίων.
Η μοναδική έξοδος από την πόλη προς την ενδοχώρα ήταν η λεγόμενη Νέα Πόρτα (Yeni Kapu). Εκεί βρισκόταν η ακραία συνοικία της πόλης πριν αρχίσει η ύπαιθρος. Βρισκόταν περίπου εκεί που συγκλίνουν οι δρόμοι Γρηγορίου Ε΄, Βορείου Ηπείρου και Θεοκρίτου, σχεδόν απέναντι από το Ωδείο. Εκεί υπήρχε μια μουσουλμανική γειτονιά (μαχαλάς) με το ομώνυμο τζαμί, που γκρεμίστηκε το 1938, λόγω των ανασκαφών στη δυτική αρχαιολογική ζώνη. Βρισκόταν πολύ κοντά στο Νυμφαίον (Βεσπασιανή). Από κει άρχιζε ο δρόμος που ένωνε την πόλη με την ενδοχώρα. Στην αρχή του υπήρχε μια παράκαμψη που οδηγούσε στο Πλατάνι και το Ασκληπιείο, όπως και σήμερα.

ΠΌΡΤΑ ΝΕΑ 2β

ΤΕΛ ΚΑΤ

COO- SCAVI E RESTAURO CITTA'

ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΚΑΙ ΟΙ ΜΕΓΑΛΕΣ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΕΣ ΚΑΙ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΕΣ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ
Μετά τη Συνθήκη της Λωζάννης το 1923 οι Ιταλοί νιώθουν σίγουροι στα Δωδεκάνησα και έτσι ξεκινούν τα μεγάλα έργα και οι διάφορες επεμβάσεις. Πρώτα έγινε η ακριβής αποτύπωση και η συστηματική χαρτογράφηση της πόλης και των περιχώρων της, η οποία ολοκληρώθηκε το 1927 (ευτυχώς πριν το σεισμό του 1933 και έτσι έχουμε ακριβή εικόνα της προσεισμικής πόλης). Το 1924 έγινε η εισαγωγή του θεσμού των Κτηματικών Βιβλίων και το 1929 θεσπίσθηκε ο Κτηματολογικός Κανονισμός (Ordinamento Fondiario).
Το 1928 θεσμοθετήθηκε το πρώτο ρυθμιστικό σχέδιο (Piano regolatore) της Πόλης της Κω (το επόμενο έγινε το 1934 μετά το σεισμό) για την επέκταση και εξυγίανση της πόλης, εξαιρουμένων των παλαιών συνοικιών της. Πρωταρχικό θέμα ήταν η διατήρηση της τειχισμένης πόλης και της εκτός των τειχών μουσουλμανικής συνοικίας Χαλουβαζιά. Εδώ υπάρχει μια πανελλαδική πρωτιά, η κήρυξη ιστορικού κέντρου της Κω είναι η πρώτη που έγινε στην Ελλάδα.
Το 1928 τα σημαντικότερα κτήρια είχαν αρχίσει ήδη και προχωρούσε η ανοικοδόμηση σε τρεις περιοχές της πόλης: 1) Στο παραλιακό μέτωπο: Κυβερνητικό Μέγαρο (Regenza), ο καθολικός ναός Agnus Dei, σημερινός Ναός του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου, με το πρεσβυτέριο, τα Δημοτικά Σχολεία, Αρρένων (Scuola maschile και Ginnasio), σημερινό 7ο Δημοτικό Σχολείο και Θηλέων (Scuola femminile), σημερινό Ιπποκράτειο Λύκειο, το ξενοδοχείο Gelsomino, η κατοικία του Δημάρχου (Casa del Podestà) και η Ιταλική Λέσχη (Circolo Savoia), σημερινό Ακταίον. 2) Στο λιμάνι: α) στο δυτικό βραχίονα, ο κεντρικός ηλεκτροπαραγωγός σταθμός (SIER) και το κτήριο της αλαταποθήκης, που το κουφάρι του γκρεμίστηκε και εκκαθαρίστηκε η περιοχή μετά το σεισμό του 2017. β) κεντρικά το Τεχνικό Γραφείο (Casa impiegati scapoli) και το Δημαρχείο (Podesteria). 3) Εκτός της περιτειχισμένης πόλης κατασκευάσθηκαν το κτήριο του Βακούφ και ο Στρατώνας Caserma Regina.
Τα μικρά λαϊκά σπίτια και τα άλλα με νεοκλασικά στοιχεία πνίγηκαν μέσα στα νέα κτήρια με εκλεκτικισμό και έντονη μνημειακότητα, που διέφεραν ριζικά από τα υπάρχοντα κτήρια και άλλαξαν εντελώς την εικόνα του νησιού, ιδίως για αυτούς που έρχονταν με πλοίο. Η αρχιτεκτονική και ο ορθολογικός πολεοδομικός σχεδιασμός βελτίωσαν τις συνθήκες διαβίωσης των κατοίκων. Βέβαια δεν πρέπει να αγνοούνται και οι λόγοι και οι σκοποί που έγιναν. Η αρχιτεκτονική ήταν το μεγαλύτερο πολιτικό εργαλείο προβολής σ’ αυτό που ονομάστηκε πολιτική της πέτρας.

Piano regolatore 1928

ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΔΙΑΝΟΙΞΕΙΣ ΑΜΑΞΙΤΩΝ ΔΡΟΜΩΝ ΣΤΗΝ ΚΩ
Οι πρώτοι μεγάλοι αμαξιτοί δρόμοι κατασκευάστηκαν έξω από τον πολεοδομικό ιστό και ήταν η σημερινή οδός Γρηγορίου Ε΄ το 1926 για να ενώνει το ιταλικό στρατόπεδο-Καζέρμα με την ενδοχώρα και αργότερα η οδός Μεγάλου Αλεξάνδρου για να ενώνει το λιμάνι με τα χωριά.
Η προσεισμική πόλη τότε μετά βίας να είχε δύο τρεις ασφαλτοστρωμένους δρόμους, κυρίως γύρω από το λιμάνι. Έξω από την πόλη επί Τουρκοκρατίας οι δρόμοι που υπήρχαν ήταν κάτι στενά μονοπάτια που ίσα-ίσα χωρούσε να περάσει ένας φορτωμένος γάιδαρος. Αν ερχόταν και άλλος έπρεπε να σταματήσει για να περάσει. Η επικοινωνία της πόλης με τα χωριά ήταν μια μικρή περιπέτεια. Για την Κέφαλο κρατούσε μία ημέρα, αν όχι, τότε στο δρόμο της επιστροφής διανυκτέρευαν όπου έβρισκαν. Υπόλοιπο εκείνης της εποχής σήμερα είναι ο καινούργιος Τσεσμές και το Χάνι της Κω που κατασκευάστηκε γι’ αυτό τον σκοπό.
Ακόμη και μετά το Σεισμό, το μεγαλύτερο μέρος της επικοινωνίας γινόταν με τα ζώα. Επί Ιταλοκρατίας έγιναν οι πρώτοι δρόμοι. Οι ασφαλτοστρωμένοι όμως έγιναν μόνο μέσα στην πόλη. Από εκεί και μέχρι την Κέφαλο παρέμειναν χωματόδρομοι. Έτσι παρά τις βελτιώσεις, η επικοινωνία με την πόλη παρέμενε προβληματική. O Ιταλός ιστορικός Pietro Egidi το 1927 πρόφτασε την Κω πριν την κατασκευή του δρόμου Κω-Κεφάλου και αναφέρει ότι η επίσκεψη στα χωριά του νησιού είναι δύσκολη, διότι κάποιος ξένος είναι υποχρεωμένος να πάει με τα πόδια ή να βρει κάποιο άλογο. Μετά την κατασκευή των πρώτων αμαξιτών δρόμων άρχισε και η πρώτη υπεραστική συγκοινωνία στην Κω. Η πρώτης μόνιμη λεωφορειακή συγκοινωνία στο νησί άρχισε το 1928. Στην ελληνόφωνη έκδοση της ιταλικής κυβερνητικής εφημερίδας της Δωδεκανήσου «Messaggero di Rodi», δηλαδή ο «Αγγελιαφόρος της Ρόδου», της 10ης/12/1928, σε σχετικό άρθρο αναφέρει την έναρξη της συγκοινωνίας Κω-Κεφάλου. Ήταν η πρώτη τακτική συγκοινωνία, δύο φορές εβδομαδιαίως με την Κέφαλο και ενδιάμεσες στάσεις στο Ζη(μ)πάρι και την Αντιμάχεια. Πριν υπήρξαν κάποια μικρά ιδιωτικά λεωφορεία, που σποραδικά πήγαιναν στα χωριά, όταν ο καιρός ήταν καλός, γιατί όταν έβρεχε κάθιζαν στην λάσπη και ακινητοποιούνταν. Πριν το 1928 το ταχύτερο ζώο εξετέλει την διαδρομή Κως-Κέφαλος εντός επτά ωρών. Όταν λοιπόν ανακοινώθηκε ότι το λεωφορείο θα πήγαινε δύο φορές την εβδομάδα, οι Αντιμαχείτες και κυρίως οι Κεφαλιανοί χάρηκαν πολύ. Ήταν μια επανάσταση στις μετακινήσεις στο νησί.

ΔΎΚΤΙΟ 3β

30-4 Β

ΓΑΔ 1Β

E TELIKO 2

ΧΑΝΙ Β

λςωφ

11β Β

ΥΠΟΛΕΙΜΜΑΤΑ ΟΘΩΜΑΝΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΕΙΣΜΙΚΗ ΚΩ
Η περίοδος της Οθωμανοκρατίας στο νησί ήταν μια εποχή όπου τα πάντα είχαν εγκαταλειφθεί. Από τον 19ο αιώνα, μετά το Τανζιμάτ, το οθωμανικό κράτος οργανώνεται σε σύγχρονο επίπεδο. Οι νέες εκσυγχρονιστικές ρυθμίσεις και τα μέτρα που πάρθηκαν επηρέασαν πολλά πεδία της κοινωνικής, οικονομικής και πολιτιστικής ζωής. Το ιδιοκτησιακό καθεστώς επί Οθωμανοκρατίας στηριζόταν στο τιμαριωτικό σύστημα. Οι γαίες της Αυτοκρατορίας (εκτός κάποιων εξαιρέσεων) ανήκαν στο Σουλτάνο. Οι πρόσοδοι (και όχι η κυριότητα) παραχωρούνταν στο Σπαχή (Sipahi) με αντάλλαγμα την εκπλήρωση στρατιωτικών υποχρεώσεων σε καιρό πολέμου. Η παραχώρηση ήταν ανακλητή και δε μεταβιβαζόταν απευθείας στους άρρενες απογόνους.
Το 1858, με την έκδοση του νέου αγροτικού νόμου, δημιουργήθηκαν τα οθωμανικά κτηματολόγια (πρόδρομος των σύγχρονων κτηματολογίων) σε ολόκληρη την Αυτοκρατορία με σκοπό την ακριβή αποτύπωση των γαιοκτητικών σχέσεων και τη χορήγηση τίτλων ιδιοκτησίας (tapu) στους δικαιούχους.
Η προσεισμική Κως παρέμενε μια πόλη της Ανατολής, κλεισμένη στο μεσαιωνικό τείχος στο μεγαλύτερο μέρος της. Οι παρεμβάσεις των Οθωμανών ήταν να γκρεμίσουν το θαλάσσιο τμήμα του τείχους και να μετατρέψουν σε δρόμο την τάφρο Χαντάκα-Οδός Ιπποκράτους. Όμως οι νέες υγειονομικές και κυκλοφορικές συνθήκες δύσκολα εφαρμόζονταν.
Από εκείνη την εποχή, εκτός της λεγόμενης Παλιάς Πόλης, μπορούμε και σήμερα να βρούμε σημεία (κτήρια και δρόμους) που έμειναν ακέραιοι, όπως τον 19ο αιώνα, ίσως και παλαιότερα. Δύο απ’ αυτά είναι: α) Το εναπομείναν τμήμα του δρόμου που ένωνε την οθωμανική συνοικία του λιμανιού Πουζουκτά ή Debba-Hane με τη Νέα Πόρτα και β) Ο καινούργιος τσεσμές.

ΧΑΡΤ4

Α) ΤΜΗΜΑ ΤΟΥ ΔΡΟΜΟΥ ΠΟΥΖΟΥΚΤΑ ή DEBBA-HANE ΜΕ ΝΕΑ ΠΟΡΤΑ
Ήταν ένας από τους δύο βασικούς δρόμους που ένωνε τις μουσουλμανικές συνοικίες. Ξεκινούσε από το λιμάνι, περνούσε τον αρχαιολογικό χώρο, κατευθυνόταν προς τα ΝΔ στις σημερινές οδούς Κρεκούκια, Οσίου Χριστουδούλου και Αποστόλου Παύλου, διατρέχοντας την Πλατεία Εθνάρχου Μακαρίου, έφθανε στην Πλατεία Διαγόρα και ενωνόταν με την οδό Απελλού και κατέληγαν μαζί στη συνοικία «Καινούρια Πόρτα». Ο δρόμος αυτός περνούσε από τα τέσσερα Τζαμιά: α) Τζαμί του λιμανιού Debba-Hane (κατεδαφίσθηκε μετά το σεισμό του 1933). β) Τζαμί Αττίκ. 3) Το παλιό Τζαμί (έχει κατεδαφισθεί υπάρχει μόνο ο μιναρές). 4) Νέο Τζαμί της καινούργιας πόρτας (έχει κατεδαφισθεί). Ενώ τα Χαλουβαζιά σώθηκαν στο μεγαλύτερο τμήμα τους, τα Πουζουκτά και όλη η συνοικία ως την Καινούργια Πόρτα καταστράφηκαν από το σεισμό εκτός ελαχίστων τμημάτων του.

ε2 Β

ε1 Β

ε4 Β

ε5 Β

ε6Β

ΤΖ2B

ε3 Β

Β) Ο ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΟΣ ΤΣΕΣΜΕΣ. ΜΙΑ ΞΕΧΑΣΜΕΝΗ «ΣΤΑΣΗ» ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΤΗΣ ΟΘΩΜΑΝΟΚΡΑΤΙΑΣ
Την περίοδο της Οθωμανοκρατίας σε περιοχές που υπήρχε τρεχούμενο νερό κατασκευάστηκαν κρήνες (τσεσμέδες) καλυμμένες σε μονόχωρο δωμάτιο για να σταματούν οι άνθρωποι και τα ζώα να πιούν και να ξαποστάσουν και να προφυλάσσονται από τα στοιχεία της φύσης. Από εκείνη την εποχή παραμένει ο λεγόμενος καινούργιος Τσεσμές ή Τσεσιμές (τουρκικά Yeniçeşme), δηλαδή η καινούργια βρύση που έδωσε την ονομασία της στην περιοχή. Είναι ένα μνημείο από τον 19ο αιώνα. Ήταν μία στάση της εποχής της που διέθετε τρεχούμενο νερό για να ξαποστάσουν άνθρωποι και ζώα στην πολύωρη διαδρομή τους προς τα χωριά της Κω. Χρησιμοποιούνταν τουλάχιστον έως την δεκαετία του 1960. Παραμένει σήμερα αριστερά του δρόμου προς το Ζηπάρι, λίγο πριν το Lidl. Το επίπεδο του δρόμου έχει ανέλθει και το μονόχωρο κτήριο φαίνεται να έχει βυθιστεί και καλυφθεί σε ένα μέρος του. Ανατολικά διακρίνεται παράθυρο ή είσοδος με αψίδα. Η κυρία είσοδός της κοιτάζει βόρεια με εμφανείς φθορές του χρόνου και κατάρρευση τμημάτων της.
Όπως αναφέρει και ο Ι. Ζαρράφτης:
Δ’. Οδοί προς τα’ Ασφενδιού περιφέρεια αυτού, ποταμοί, πεδιάς και λίμνη.
«Η άγουσα κεντρική οδός από της Χώρας προς τα χωρία, αφού μετά 3 τέταρτα της ώρας φθάσ’ εις τινά θέσιν λεγομένην Καινούργιον Τσεσιμέν, ανέρχεται εις κλάδος αυτής Ν.Δ. ός φθάνει παρά τον ποταμόν Μεσσαριάς στρέφων μεν προς τ’ άνω παροχθίως σχεδόν φθάνει μετά μίαν ώραν εις τους Χαϊχούτες, ακολουθών δε δυτικώτερον διέρχεται τον ποταμόν Μεσσαριάς, και ανέρχεται εις το κεντρικώτερον Ασφενδιού».
Δεν γνωρίζω κάποιο άλλο παρόμοιο στην Κω στον δρόμο Κω-Κεφάλου κατάλοιπο της κυκλοφορίας με τα ζώα πριν την άφιξη των μηχανών στο νησί.
Οπωσδήποτε υπάρχουν αρκετά σημεία του 18ου και 19ου αιώνα εμφανή σήμερα εκτός των τζαμιών και το υδραγωγείο όμως τα παραπάνω είναι τα λιγότερο γνωστά.

ΧΆΡΤΗς 3Β

1 ΒΒ

2 Β Β

3 Β

ΠΗΓΕΣ
Αναγνωστίδου Ευθυμία, Η αστική ανάπτυξη της πόλης της Κω κατά την περίοδο της Ιταλοκρατίας (1912-1943). Διδακτορική Διατριβή, Πανεπιστήμιο Αιγαίου, Τμήμα Γεωγραφίας, Μυτιλήνη 2011.
Carta dell’ isola di Coo, Istituto Geografico Militare, 1925. Οι χάρτες σχεδιάσθηκαν από τον Ιταλό χαρτογράφο, λοχαγό Brigidi και το διευθυντή του τμήματος, Piacentini. Το 1939 έγιναν μερικές αναγνωρίσεις από τον τοπογράφο Allegretti. Το σύνολο της χαρτογράφησης αποτελείται από 5 τμήματα (φύλλα): Το F°2. IV.S.E. ASFENDIU. Ασφενδιού. Περιλαμβάνει το μεγαλύτερο τμήμα από την περιοχή Ασφενδιού, το μεγαλύτερο τμήμα της περιοχής Πυλί, ένα μικρό κομμάτι από το ανατολικό τμήμα της περιοχής Αντιμάχειας και το δυτικό τμήμα της περιοχής του Δήμου Κω.
Egidi Pietro, Coo, la Capri dell’ Egeo, in “Le vie d’Italia” del Touring Club Italiano, 1, 1927, pp. 7-22.
Ιωάννου Κώστας-Κογιόπουλος Κώστας, Σελίδες από την ιστορία της Εκπαίδευσης στην Κω την περίοδο της κατοχής (Οθωμανοκρατία-Ιταλοκρατία), Κως 2016
Κογιόπουλος Κώστας, Η Κως της εργασίας. Επαγγέλματα-βιομηχανία-παράγωγη, Έκδοση Εμπορικού Συλλόγου Κω «Ο Ερμής», 2010.
Κογιόπουλος Κώστας, Κως 1912-1947. Από την κατοχή στην ενσωμάτωση. Δίτομο έργο, έκδοσης Δημοτικού Οργανισμού Πολιτισμού, Αθλητισμού και Βρεφονηπιακών Σταθμών Δήμου Κω, 2011.
Κογιόπουλος Κώστας, Η επίσκεψη του Joseph Francois Michaud στην Κω το 1831, ΤΑ ΚΩΑΚΑ, τόμος ΙΓ΄ 2015, σσ. 201-226.
La pianta IGM di Kos del 1926: dati per la topografia antica, Monica Livadiotti, Thiasos 5.2, Convegni 2016, pp. 63-89.
Messaggero di Rodi της 10ης/12/1928
Παπαευτυχίου Κ. Ιουλία, Συμβολή στη μελέτη της Ιταλικής αρχιτεκτονικής του μεσοπολέμου στην πόλη της Κω. Διδακτορική διατριβή, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, Σχολή Αρχιτεκτόνων-Μηχανικών, Αθήνα 2012.
Ζαρράφτης Ι., Κώια, ήτοι επτά τεύχη περιγράφοντα τα της Κω μετά του χάρτου αυτής, Εν Κω 1921. σ.
Προσωπικό Αρχείο.
Touring Club. Kos. Piano Regolatore del 1928: a tratteggio le vie di nuova progettazione (da Bertarelli 1929, p. 152).
Τσιρπανλής Ν. Ζαχαρίας, Ιταλοκρατία στα Δωδεκάνησα 1912-1943, Αλλοτρίωση του ανθρώπου και του περιβάλλοντος, Ρόδος 1998.
Χατζηβασιλείου Σ. Βασίλης, Ιστορία της νήσου Κω, Αρχαία-Μεσαιωνική-Νεώτερη, Έκδοση Δήμου Κω, Αθήνα 1990.
University of Texas Libraries. Dodecanese Islands 1:25,000.
Series M801, U.S. Army Map Service, 1943. Χάρτης Ασφενδιού.